W maju 2026 na kanale YouTube Bloga Transportowego (Lukaszwo – Transport Movies) publikowałem filmy dotyczące autobusów i tramwajów. Łącznie osiem nagrań. Jedno duże jakości 4K, a pozostałe to krótkie filmiki typu „shorts”.
Tradycyjnie zaczynam od dużego filmu. Jego bohaterami są tramwaje kursujące po stolicy Bułgarii. Tamtejsza sieć jest dość ciekawa zarówno pod względem taborowym, jak i infrastrukturalnym, bo funkcjonują dwa rozstawy szyn. Wąski i normalny.
Fragment filmu. Wąskotorowy tramwaj Schindler/Siemens Be 4/6 S nr 669 na linii 12.
Fragment filmu. Wąskotorowy tramwaj Tatra T6A2B nr 3040 na linii 10. W tle produkt polski, czyli PESA Swing 122NaSF.
Fragment filmu. Wąskotorowy tramwaj PESA Swing 122NaSF nr 2304 na linii 27.
Fragment filmu. Normalnotorowy skład Tatra T6A5 + Tatra T6A5 nr 4149 + 4151 na linii 22.
Nagrywałem 17 kwietnia 2026 w centrum Sofii. Oto, jakie pojazdy zobaczycie na filmie:
0:12 - PESA Swing 122NaSF nr 2317, linia 27;
0:32 - PESA Swing 122NaSF nr 2344, linia 18;
1:00 - Tatra T6A2B nr 3040, linia 10;
1:22 - PESA Swing 122NaSF nr 2304, linia 27;
1:37 - Inekon T8M-700IT nr 3407, linia 12;
1:44 - Schindler/Siemens Be 4/6 S nr 669, linia 12;
1:56 - PESA Swing 122NaSF nr 2304, linia 27;
2:06 - Tatra T6A5 nr 4167, linia 21;
2:15 - Schindler/Siemens Be 4/6 S nr 669, linia 12;
2:26 - Tatra T6A5 + Tatra T6A5 nr 4148 + 4150, linia 22;
2:36 - Tatra T6A5 + Tatra T6A5 nr 4186 + 4187, linia 22;
2:50 - Tatra T6A5 + Tatra T6A5 nr 4149 + 4151, linia 22.
Pierwszy majowy „shorts” prezentuje autobus z MPK Kraków. To Solaris Urbino 12 mild hybrid nr BU354 udokumentowany w trakcie obsługi linii 122 do pętli Zesławice.
Ulica Nowolipki (obok zajezdni Bieńczyce). 12 kwietnia 2026.
Ponownie zapraszam do Sofii. Tramwaj PESA Swing nr 2343 w trakcie obsługi linii 18. Plac Sweta Nedela obok cerkwi o tej samej nazwie. 17 marca 2026.
Wracamy do Polski. Należący do MPK Kraków autobus Mercedes-Benz Citaro nr BO293 w trakcie obsługi linii 138 do pętli Kombinat.
Przejazd z ul. Nowolipki w Makuszyńskiego. 12 kwietnia 2026.
Kraków, al. Andersa, przed przystankiem „DH Wanda”. Wagon N8S-NF nr HK457 w trakcie obsługi linii 16 do pętli Mistrzejowice. 8 kwietnia 2026.
Kraków, ul. Radzikowskiego. Należący do MPK Kraków autobus Autosan Sancity 9LE o oznaczeniu BA139 w trakcie obsługi linii 140 do końcówki Radzikowskiego Osiedle. 26 stycznia 2026.
Kraków. Tramwaj PESA 2014N nr HG921 na linii 52. Aleja Andersa przed przystankiem „DH Wanda”. Kierunek pętla Osiedle Piastów. 9 kwietnia 2026.
Pierwsze dni eksploatacji najnowszych autobusów Irizar ie bus 12 z MPK Kraków.
Tu pojazd o oznaczeniu DE654. Przejazd techniczny po ładowaniu, wyjazd do obsługi linii 304. Ulica Warszawska. 30 maja 2026.
Tramwaje w Sofii już niedługo będą bohaterami oddzielnego materiału w Blogu Transportowym. Zajmę się też tematem najnowszych autobusów Irizar ie bus 12 z MPK Kraków.
Wracam do tematu parady tramwajów, która 22 września 2024 przejechała przez Kraków. Tu link do materiału, w którym opisałem prezentowane pojazdy, od „Zeppelina” do warszawskiej „parówki”.
Następny przemieszczał się Konstal 102N nr 203, czyli „wiatrówka”. To rocznik 1969.
Konstal 102N nr 203 paraduje na nowym torowisku w rejonie dawnego węzła „Wiadukty”. 22.09.2024.
Kolejne paradowały dwa przegubowce. Drugi wyjątkowy, bo to doczepa.
Konstal 102Na + 102NaD nr 210+155. Oba powstały w 1970 roku, ale przebudowa drugiego z nich na doczepę nastąpiła znacznie później, bo dopiero w 1985 roku.
Wyjątkowy skład przegubowców, czyli Konstal 102Na + 102NaD nr 210 + 155.
Potem jechał sprowadzony z Wiednia Lohner E1 nr HW101. Rocznik 1968. Ex 4488 Wiener Linien. Pierwszy „Wiedeńczyk” w Krakowie – od 2003 roku, stąd pozostawione czerwone malowanie.
Czerwony jak w Wiedniu. Lohner E1 nr HW101.
Kolejny jechał Konstal 105N. Dokładnie wagony nr 271 + 266. Oba z roku 1975.
Konstal 105N nr 271 + 266.
Za niebieskim składem przemieszczał się Konstal 105NT. To rocznik 1989, początkowo w WPK Katowice, a po zmianach w Przedsiębiorstwie Komunikacji Tramwajowej i finalnie w Tramwajach Śląskich. Cały czas był tam eksploatowany pod numerem 789, który ma nadal.
Wagon w 2007 roku został wypożyczony do MPK Kraków, gdzie pełnił funkcję holownika. Finalnie, po kilku latach eksploatacji krakowski przewoźnik kupił „tyrystora”. Przywrócono go do stanu z początku eksploatacji w WPK Katowice (wraz z adekwatnym malowaniem) oraz zamontowano aparaturę do odladzania sieci trakcyjnej. Konstal ten pełni zatem dość nietypową funkcję. Jest wagonem techniczno-historycznym.
Latem wagon historyczny, zimą techniczny do odladzania sieci trakcyjnej. Konstal 105NT nr 789.
Kolejny wagon to przedstawiciel starszego taboru liniowego. Można powiedzieć, że stały uczestnik parad, bo regularnie pojawia się jako reprezentant tego typu wagonów. Pozyskany z Norymbergi MAN N8S-NF nr HK459. Rocznik 1977. Ex nr 370 w VAG Nürnberg. W Krakowie od 2011 roku. W początkowym okresie eksploatacji wyróżniał się on pozostawioną niemiecką reklamą, którą woził po stolicy Małopolski przez kilka miesięcy.
Paradujący MAN N8S-NF nr HK459.
Za nim jechał przedstawiciel młodszego taboru. Bombardier NGT6-2 nr RP650. Rocznik 2008. Wyróżnia się on nietypowym, białym kolorem wyświetlaczy. To również stały uczestnik parad tramwajów.
Bombardier NGT6-2 nr RP650.
Następnie paradowała PESA 2014N nr HG936. Rocznik 2015. Za nią jechał Stadler Tango nr HY743 z 2023 roku.
PESA 2014N nr HG936.
Stadler Tango nr HY743.
Następny pojazd był dla mnie zaskoczeniem, bo to zabytek przemieszczający się pośród taboru współczesnego.
Techniczny Konstal N. Wagon szlifierka oznaczony numerem 304. Rocznik 1954. Ciągnął on wagon towarowy – Lora, na którym umieszczono reklamę parady tramwajów. Wcześniej skład ten pojawiał się na krakowskich torowiskach, promując to ciekawe wydarzenie.
Lora otrzymała nr 1017. To rocznik 1953. Oto, co na jej temat pisze właściciel, czyli MPK Kraków: „W 1980 roku na potrzeby obsługi w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym podjęto decyzję o przebudowie jednego doczepnego wagonu pasażerskiego pochodzącego z połowy lat 50. XX wieku na wagon otwarty typu „lora” służącego do przewozu ciężkich elementów (silników, przekładni itd.). Wagon poddano przebudowie mocno przebudowując dotychczasowe nadwozie - na wózku wagonu pozostawiono część środkową pudła wagonu, na której zabudowano burty, skrócono pomosty”. Tak doczepa Konstal ND stała się Lorą.
Konstal N szlifierka + Lora promująca paradę tramwajów.
Paradę zakończyła jeszcze jedna PESA 2014N. Wagon nr HG927.
Kończąca paradę PESA 2014N nr HG927, czyli drugi wagon tego samego typu.
Poniżej film prezentujący przejazd parady w rejonie wówczas nowego przystanku „Grodzki Urząd Pracy” przy ul. Łowińskiego. Jak już wspomniałem, miałem problemy z aparatem i niestety nie wszystkie tramwaje nagrałem.
Na początku filmu przez ul. Łowińskiego jedzie Warszawa M20 z MPK Kraków. Później prowadziła ona kolumnę paradujących tramwajów – tam, gdzie torowisko było w jezdni.
W paradzie nie wzięły udziału wszystkie rodzaje tramwajów krakowskiego MPK. Niektóre zabytki były w delegacji w Warszawie i Poznaniu, a pewnych wagonów eksploatowanych liniowo nie uwzględniono.
Wprowadzenie do kolumny „wszystkiego, co jest” znacznie by ją wydłużyło, zwiększając czas przejazdu. Parada dość mocno ingeruje w funkcjonowanie miasta (czasowe wstrzymywanie ruchu pozostałych pojazdów, pieszych), więc takie działanie jest jak najbardziej zrozumiałe. Tu muszę jednak stwierdzić, że w paradach zawsze brakuje mi wyjątkowego, jedynego na świecie wagonu Protram 405N-Kr. Co ciekawe, dwa dni wcześniej kursował on w miejscu, w którym dokumentowałem paradę – w związku z awaryjną zmianą trasy. Dodatkowe informacje o tym wyjątkowym wagonie tutaj.
Ten tramwaj nie bierze udziału w paradach. Protram 405N-Kr nr HG999. Tu udokumentowany na trasie parady, dwa dni przed nią. Przystanek „Grodzki Urząd Pracy” przy ul. Łowińskiego. Obsługa linii 4, która w związku z kradzieżą sieci trakcyjnej została czasowo skierowana w tę lokalizację. 20.09.2024.
Parada przez Kraków przemieszczała się dość wolno, więc korzystając z komunikacji tramwajowej zdążyłem dotrzeć na skrzyżowanie ul. Dietla z ul. Stradomską, gdzie ponownie dokumentowałem uczestniczące w niej pojazdy. Poniżej nagrany wówczas film. Widać na nim także wspomnianą Warszawę M20.
Kolejna parada tramwajów przejedzie przez Kraków w niedzielę, 21 września 2025.
We wrześniu 2024 w Krakowie było dość głośno o sołtysie, który blokował ul. Mogilską. Nie był to jednak protest rolników, czy inna forma wyrażania społecznego niezadowolenia. Po prostu prace remontowe z użyciem żurawia samojezdnego, którego właściciel to firma o nazwie „Sołtys”.
Dokładnie to remont wiaduktu kolejowego na linii nr 100 (Kraków Mydlniki – Kraków Bieżanów) na ul. Mogilskiej, przy ul. Łaszkiewicza. Do zdjęcia jego elementu był potrzebny żuraw o dużym udźwigu. Pojazd taki sam w sobie jest dość pokaźnych rozmiarów, a po rozstawieniu go, szerokość maszyny wymusiła zamknięcie jednej jezdni ul. Mogilskiej. Stąd ten „sołtys blokujący drogę w Krakowie”.
Całość zadania składała się z kilku etapów realizowanych co około dwa tygodnie. Pierwszy z nich miał miejsce w sobotę 7 września 2024. Wówczas udało mi się wykonać poniższą dokumentację. Na ul. Mogilskiej rozstawił się Terex-Demag AC800. Jego maksymalny udźwig to 800 ton. Ładunek może zostać podniesiony na wysokość 145 metrów.
Oprócz potężnego żurawia, na ul. Mogilskiej zaparkowały także ciężarówki, które przywiozły elementy do montażu tego niezwykłego pojazdu.
Terex-Demag AC800 z firmy Sołtys gotowy do pracy na ul. Mogilskiej w Krakowie. 7.09.2024.
Porównanie wielkości żurawia Terex-Demag AC800 z przejeżdżającymi obok tramwajami. Na górnym zdjęciu PESA 2014N nr HG933 na linii 4, a na dolnym Duewag GT8N nr RF318 jako linia nr 5. 7.09.2024.
Elementy potężnego Terexa-Demaga przyjechały ciężarówkami, które następnie zaparkowały na wyłączonej z ruchu jezdni ul. Mogilskiej. Tu jedna z nich: ciągnik siodłowy MAN TGX o rejestracji ST 3305M. Numery z Tychów - tam mieści się główna siedziba firmy Sołtys. 7.09.2024.
Jeszcze prezentacja filmowa gotowego do pracy „Sołtysa”. Przenoszenie wiaduktu rozpoczął on dopiero w godzinach nocnych, po wyłączeniu napięcia w sieci tramwajowej.
Demag to skrótowiec z języka niemieckiego: Deutsche Maschinenbau-Aktiengesellschaft (tłumacząc za Google: Niemiecka Inżynieria Mechaniczna Spółka Akcyjna). Grupa przemysłowa utworzona w 1910 roku i skupiająca kilka działających od lat przedsiębiorstw. Siedziba główna w mieście Duisburg.
Podstawowym produktem grupy Demag były różnego rodzaju żurawie. W latach 40-tych wytwarzano także lokomotywy, wagony towarowe, a także pojazdy opancerzone dla wojska. Później (w latach 60-tych) Demag specjalizował się w budowie całych hut, które montowano w wielu miejscach świata. Była to jedyna firma, która potrafiła samodzielnie wyprodukować wszystkie elementy niezbędne do stworzenia huty.
Przedmiot działalności był dość duży i z biegiem lat poszczególne działy wyodrębniły się i zyskały nowych właścicieli. Źródła podają, że produkcja żurawi trwała już od 1840 roku, czyli na długo przed powstaniem Grupy Demag. Po przeprowadzonych działaniach restrukturyzacyjnych (zamknięcia oddziałów, zwolnienie sporej ilości pracowników), w 2006 roku oddział dźwigowy pod nazwą Demag Cranes & Components GmbH trafił na giełdę. Od 2011 roku Demag stał się częścią amerykańskiej firmy Terex. Stąd podwójna nazwa żurawia firmy Sołtys: Terex-Demag.
Jak podano na stronie internetowej: „Firma Dźwigi Sołtys istnieje na rynku od 1991 roku. Jesteśmy rodzinną firmą, w której synowie przejęli pasję do dźwigów po ojcu. Od ponad 25 lat konsekwentnie budujemy pozycję lidera wynajmu dźwigów w rejonie Polski południowej.”
Pracujący w Krakowie Terex-Demag AC800 miał rejestrację z Sosnowca (zresztą dość oryginalnej treści: SO LTYS1). Najprawdopodobniej został odkupiony z Włoch – na pojeździe włoskie napisy „trasporto eccezionale”, co znaczy „pojazd nienormatywny”.
Kilka lat wcześniej udokumentowałem innego Demaga, również pracującego na inwestycji kolejowej. Zaprezentuję go w późniejszym czasie.
Na 22 września 2024 krakowskie MPK przewidziało kolejną paradę tramwajów. Wydarzenia takie odbywają się mniej więcej raz na rok. Mam nadzieję, że materiał z tej imprezy pojawi się w Blogu Transportowym. Teraz, w ramach zachęty do uczestnictwa, zapraszam do relacji z edycji 2022. Jej pierwszą część zamieściłem pod tym linkiem. Dokumentacja przejazdu tych ciekawych i często wyjątkowych wagonów powstała na placu Centralnym.
Za opisanym już składem przegubowców Konstal 102Na + Konstal 102NaD nr 210 + 155 jechał Konstal 105N. Dokładnie wagony nr 271 + 266. Oba z roku 1975.
Warto dodać, że przez większą część swojego istnienia pojazdy te funkcjonowały jako typ 105Na - po przebudowie, która nastąpiła w 1984 roku. Ich historia jest dość ciekawa, bo gdy przestały liniowo wozić pasażerów, stały się nauką jazdy. Przez pewien czas tworzyły skład oznaczony jako 1511 + 1512, a po zmianie oznaczeń na literowo-cyfrowe RT001 + RT002. Wówczas miały już dodatkowe zadanie – stały się tramwajem przeznaczonym do odladzania sieci trakcyjnej. W tym celu na pierwszym wagonie zamontowano specjalny pantograf.
W roku 2019 skład RT001 + RT002 przeszedł kolejną naprawę. Wówczas przywrócono mu wygląd sprzed lat, czyli wagonów 105N, pozostawiając jednak specjalistyczne wyposażenie do odladzania. Z informacji krążących po Internecie wynikało, że nadal jest to Konstal 105Na, lecz wizualnie upodobniony do 105N. Ja również w Blogu Transportowym dostosowałem się do tego, zawsze podając, że to Konstal 2x105Na stylizowany na 105N (np. tutaj).
Dopiero po pewnym czasie na stronie MPK Kraków znalazła się informacja, że wagony te przeszły pełną przebudowę. Pozwolę sobie zacytować: „W trakcie remontu przywrócono mu pierwotne rozwiązania likwidujące wiele późniejszych zmian i modernizacji, jakie przeszedł w czasie czterdziestoletniej służby.” Zatem jest to 100% Konstal 105N.
W trakcie opisywanej parady tramwajów skład Konstal 2x105N nie pełnił już funkcji technicznej. Był wyłącznie przedstawicielem taboru historycznego. Zadanie odladzania sieci trakcyjnej przejął wagon 105NT.
Konstal 105N nr 271 + 266.
Wspomniany Konstal 105NT w paradzie jechał tuż za składem przywróconym do pierwotnego typu 105N. To rocznik 1989, początkowo w WPK Katowice, a po zmianach w Przedsiębiorstwie Komunikacji Tramwajowej i finalnie w Tramwajach Śląskich. Cały czas był tam eksploatowany pod numerem 789. W 2007 roku został wypożyczony do MPK Kraków, gdzie pełnił funkcję holownika. Finalnie, po kilku latach eksploatacji krakowski przewoźnik kupił „tyrystora”.
W roku 2022 wagon został odrestaurowany. Jak początkowo w przypadku składu nr 271 + 266 powstał pojazd historyczno-techniczny. Przywrócono go do stanu z początku eksploatacji w WPK Katowice (wraz z tamtejszym numerem 789 i kolorystyką) oraz zamontowano aparaturę do odladzania sieci trakcyjnej.
Jego pierwsza publiczna prezentacja miała miejsce właśnie w trakcie parady w dniu 18 września 2022. Pojazd ten ze względu na przydział do zajezdni w Będzinie, często jest nazywany wagonem będzińskim.
Konstal 105NT nr 789.
Jako kolejny paradował wagon MAN T4 nr 220. To rocznik 1958, pozyskany z VAG Nürnberg w 2005 roku. Tramwaj ten zachował malowanie norymberskie i tamtejszy numer taborowy. W Krakowie był eksploatowany wyłącznie jako tabor historyczny.
Za nim jechał inny przedstawiciel tego modelu. Tradycyjnie niebieski i w przeszłości eksploatowany liniowo. To MAN T4 nr 127 z 1957 roku (ex nr 206 Norymberga) z doczepą MAN B4 nr 527 z 1960 roku (ex nr 1557 Norymberga). W Krakowie od połowy lat 90-tych.
MAN T4 nr 220.
MAN T4 + B4 nr 127 + 527.
Kolejny uczestnik parady swoją młodość również spędzał w Norymberdze. To MAN GT6 nr 187 z 1963 roku. Ex nr 327, w Krakowie od 2004 roku. To druga obsada nr 187. Wcześniejszy wagon, pierwszy norymberski GT6 (ex nr 301) z 1962 roku został skasowany po wypadku.
MAN GT6 nr 187.
Następnie jechał czerwony, ex wiedeński Lohner E1 nr HW101. Rocznik 1968. Ex 4488 Wiener Linien. Pierwszy „Wiedeńczyk” w Krakowie – od 2003 roku. Wagon historyczny, ale wciąż eksploatowany w ruchu liniowym, na trasach nr 16 i 21. Jedyny z drewnianymi siedzeniami.
Lohner E1 nr HW101.
Kolejny paradujący tramwaj to GT8N nr RF304. Dawny Duewag GT8S z 1974 roku, ex nr 3041 z Rheinbahn Düsseldorf. Modernizacja wykonana w 2021 roku.
Za nim jechał przedstawiciel młodszego taboru. Bombardier NGT6-2 nr RP650. Rocznik 2008. Wyróżnia się on nietypowym, białym kolorem wyświetlaczy.
Duewag GT8N nr RF304.
Bombardier NGT6-2 nr RP650.
Potem paradował kolejny Bombardier. Dłuższy. NGT8 nr RY811. Rocznik 2012.
Za nim jechał pozyskany z Norymbergi MAN N8S-NF nr HK459. Rocznik 1977. Ex nr 370 w VAG Nürnberg. W Krakowie od 2011 roku. W początkowym okresie eksploatacji wyróżniał się on pozostawioną niemiecką reklamą, którą woził po stolicy Małopolski przez kilka miesięcy.
Bombardier NGT8 nr RY811.
MAN N8S-NF nr HK459.
Kolejny paradujący tramwaj to dawny wagon wiedeńskiego metra przebudowany w Krakowie. EU8N nr HL424. Powstał on w roku 2011 na bazie E6 nr 4903 z 1979 roku.
Za nim przemieszczał się „Krakowiak”, czyli PESA 2014N nr HG936. Rocznik 2015.
Paradującą kolumnę kończył „Lajkonik”. Stadler Tango nr HY865. Rocznik 2021.
EU8N nr HL424.
PESA 2014N nr HG936.
Stadler Tango nr HY865.
Tak paradujące tramwaje prezentowały się w ruchu:
Relacja z innej parady tramwajów w Krakowie pod tym linkiem.
Nie tak często jak tramwaje, po Krakowie czasami paradują także autobusy – tu link.
