Jelcz 003 z Wieliczki

 

Przyznam, że bardzo lubię odwiedzać targi staroci. Czy to w Polsce, czy w innych krajach. Z transportowego punktu widzenia można trafić tam na różne perełki. Tu chodzi mi przede wszystkim o pocztówki prezentujące różne pojazdy. Czasami można też natknąć się np. na jakiś ciekawy model (np. Leyland National 11,3, o którym pisałem tutaj), czy stare zdjęcie. To właśnie taka fotografia jest bohaterką tego materiału.

Kupiłem ją za 5 zł przy krakowskiej hali targowej. Była ukryta pośród wielu innych zdjęć. Pozostałości po różnych rodzinnych albumach, spiętych razem, niekoniecznie będących w dobrym stanie.

Powód zakupu to dobrze widoczny samochód pożarniczy. Najprawdopodobniej jest to Jelcz 003 na bazie Stara 25, a dokładniej Stara A26P. Pojazd o rejestracji KK-06-14. Taki format tablic rejestracyjnych obowiązywał w Polsce w latach 1956 – 1976. Pierwsza litera „K” oznacza województwo krakowskie.

Na drzwiach kabiny widoczny duży napis: Wojewódzki Ośrodek Szkolenia Pożarniczego w Wieliczce. W obecnych strukturach Państwowej Straży Pożarnej taka jednostka już nie funkcjonuje. 

Za kierownicą pięknego Jelcza 003 siedzi pan Jurek. Wiadomo, że kierowca tak ma na imię, bo na odwrocie zdjęcia umieszczono dedykację: „Na pamiątkę ofiarowuję swoją podobiznę. Jurek”.

Jelcz 003 na zdjęciu z targu staroci. Ta sama fotografia w kilku wersjach cyfryzacji. Różne urządzenia i programy. 

Dedykacja umieszczona na odwrocie zdjęcia.

Jakie były losy tego pojazdu? Niestety Internet na ten temat milczy. Pośród „krążących po sieci” fotografii nie znajdziemy Jelcza (Stara) o rejestracji KK-06-14. Bardzo prawdopodobne jest jednak, że po zakończeniu służby w ośrodku szkolenia, trafił do którejś z okolicznych ochotniczych straży. Być może został nawet zachowany jako zabytek, bo wszakże takich „pozostawionych dla potomności” Jelczy 003 jeszcze trochę jest. Może publikacja tej fotografii pozwoli ustalić jego dalsze losy.

Natomiast historia ośrodka szkolenia w Wieliczce i tamtejszej straży jest opisana na stronie PSP pod tym linkiem.

W Blogu Transportowym co jakiś czas zamieszczam zdjęcia wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Również w przypadku tej archiwalnej fotografii postanowiłem wykorzystać to narzędzie.

Najpierw poprosiłem o obrobienie, oczyszczenie zdjęcia.

Jelcz 003 z Wieliczki. Wersja zdjęcia obrobiona przez AI.

Drugim poleceniem było oddalenie pojazdu i dodanie elementów otoczenia. Powstała ciekawa scenka prezentująca przygotowania do ćwiczeń pożarniczych na terenie jakiegoś miasteczka. Z założenia ma to pewnie być Wieliczka.

Domniemana sceneria wokół Jelcza 003 ze starej fotografii.

Chciałem także zobaczyć, jak Jelcz 003 mógł wyglądać w kolorze. Dla AI nie było to problemem. Niby wszystko jest dobrze, ale niestety tył pojazdu został nieznacznie zmieniony. Jakoś tak uwspółcześniony. 

Wersja kolorowa Jelcza 003.

Ten zmieniony tył bardzo mnie drażnił. Pisałem różne prompty, ale AI nie dało rady go zmienić. Sięgnąłem zatem po najprostszą opcję. Przyciąłem zdjęcie.

Wersja przycięta kolorowego zdjęcia Jelcza 003.

Wpis dotyczący innego Jelcza 003 (z Alwerni) do zobaczenia pod tym linkiem.

Liaz z Sofii, Madara

 

W Blogu Transportowym będę stopniowo zamieszczał różne materiały ze stolicy Bułgarii. Udało mi się tam udokumentować wiele ciekawych pojazdów. Głównie są to tramwaje kursujące po Sofii, ale mam także sporo starych ciężarówek. W większości produkcji radzieckiej, będących już eksponatami muzealnymi. 

Natrafiłem także na czynny już starszy wiekiem pojazd. To Liaz będący pogotowiem technicznym, najprawdopodobniej dedykowanym tylko do trakcji tramwajowej. Przypuszczalnie to własność miejskiego przewoźnika СКГТ-Електротранспорт lub jakiejś oddzielnej firmy zajmującej się np. utrzymaniem torowisk. 

Na kabinie napisy „АВАРИЕН”, które Google tłumaczy na „nagły wypadek”. Bardziej bym tu widział jednak słowo „awaryjny”. Określenie, które w Polsce przed laty było dość często używane celem nazwania taboru technicznego, ratunkowego.  

Ciężarówka nie miała na sobie żadnych oznaczeń, a jej jedynym wyróżnikiem była tablica rejestracyjna: CA 4993 AP.

Kiedy przeglądałem Internet, aby ustalić coś więcej na temat tego pogotowia technicznego, natrafiłem na informację, że to nie jest czechosłowacki Liaz, lecz produkt bułgarski. W miejscowości Szumen od roku 1957 funkcjonowało przedsiębiorstwo Madara, utworzone w celu produkcji pojazdów. Już w roku 1958 bramy zakładu opuściły pierwsze ciężarówki. Były to oparte na radzieckiej licencji GAZ-y 51. 

Później produkowano także inne modele. Madara była również producentem części, np. osi do ciężarówek czechosłowackich. Taka współpraca zaowocowała podpisaniem w roku 1981 umowy licencyjnej pomiędzy Czechosłowacją i Bułgarią na produkcję ciężarówek marek Skoda i Liaz. Licencja dotyczyła okresu 1981 – 2000. 

Bułgarskie Liazy powstawały pod nazwą Madara-Liaz i obejmowały początkowo pojazdy serii 100, 110, a następnie 150 i 151. Ta licencyjna wersja miała na masce oprócz tradycyjnego znaczka Liaz, napis Madara pisany cyrylicą. 

Według źródła internetowego, bohater tego wpisu to Madara-Liaz 110. Pojazd stoi w samym centrum Sofii, na Bulwarze Witosza. Na tym odcinku przejeżdżają po nim tramwaje linii 1, 12, 18 i 27, a za najbliższą przecznicą zamienia się w główny deptak stolicy. 

Pojazd jest już mocno nadgryziony „zębem czasu” – skorodowana zabudowa. Niestety nie zachowały się na nim żadne napisy informujące, że to Madara.

Madara-Liaz 110 jako pogotowie techniczne trakcji tramwajowej, najprawdopodobniej własność firmy СКГТ-Електротранспорт. Ciężarówka zaparkowała na Bulwarze Witosza, obok imponującego budynku Sądu Miejskiego. 18.04.2026.

Model samochodu Madara-Liaz 110 ukazał się niedawno w bułgarskiej wersji serii wydawniczej „Kultowe ciężarówki z epoki PRL-u” („Легендарни камиони”). Co ciekawe, pojazd ten oznaczony jest jako typ 796, czyli funkcjonowało jeszcze jakieś inne, bułgarskie nazewnictwo licencyjnych modeli. Niestety nie znalazłem szczegółowych informacji. Na pewno pod nazwą Madara 201 (Мадара 201) funkcjonowała bułgarska wersja ciężarówki Avia.

Pogotowie techniczne podpisane jako pojazd „awaryjny” pojawiło się już w Blogu Transportowym. Był to GAZ 53 ze Lwowa, o którym pisałem tutaj.

Więcej wpisów z Sofii znajdziecie pod tagiem „Bułgaria”.

Piaggio Porter przy Arena di Verona

 

Igrzyska olimpijskie to temat dość odległy od zagadnień poruszanych w Blogu Transportowym. Czasami jednak następuje pewna zbieżność w postaci wydarzeń, pojazdów i danej lokalizacji. 

XXV Zimowe Igrzyska Olimpijskie Mediolan Cortina odbyły się w dniach 4 – 22 lutego 2026. Na miejsce ceremonii zamknięcia wybrano obiekt wyjątkowy. Najstarszy z dostępnych. To Arena w Weronie (Arena di Verona). Jej powstanie datuje się na I wiek naszej ery. Piękny, bardzo dobrze zachowany amfiteatr jest turystyczną wizytówką miasta. W związku z igrzyskami dodatkowo rozsławioną na całym świecie. Tam także 6 marca 2026 otwarto XIV Zimowe Igrzyska Paralimpijskie.

Mamy więc słynny amfiteatr, ale jaki jest jego związek z treścią Bloga Transportowego? Ten „związek” sam nadjechał. 

Śmieciarki są tym środkiem transportu, który występuje praktycznie wszędzie. Tam, gdzie ruch pojazdów jest zabroniony, one także pojawiają się. Jeżdżą obok wielu atrakcji turystycznych. W Blogu Transportowym prezentowałem już śmieciarkę przy krakowskiej bramie Floriańskiej (tu link), był też taki pojazd obok wiedeńskiego Pałacu Schönbrunn (tu link).

Ciężarówki do zbierania odpadów pojawiają się także przy opisywanej Arena di Verona. To właśnie one są bohaterami tego wpisu.

Jak już kiedyś pisałem, we Włoszech bardzo popularne są małe śmieciarki (tu link). Ze względu na bardzo wąskie uliczki jest to rozwiązanie idealne, bo mogą obsłużyć prawie każdy rejon miasta. 

W przypadku Werony, obsługujące miasto śmieciarki są dość nietypowej marki, którą kojarzy się głównie z motorkami. To Piaggio, a dokładniej model Porter. Dwa takie pojazdy zapozowały mi do zdjęć na tle słynnej, olimpijskiej areny. Miałem szczęście, bo dopiero kilka godzin wcześniej usunięto wygrodzenie otaczające (i zasłaniające) ten piękny amfiteatr.

Miejsce obowiązkowe dla każdego turysty przybywającego do Werony. Słynna Arena di Verona, na której między innymi walczyli gladiatorzy i ginęli pierwsi chrześcijanie. Obecnie to scena dla Festiwalu Operowego Arena. Obiekt dodatkowo rozsławiony przez ceremonię zakończenia XXV Zimowych Igrzysk Olimpijskich Mediolan Cortina. Na tle amfiteatru pozują dwie śmieciarki Piaggio Porter z firmy Amia. To pojazdy o numerach taborowych 2075 i 2083. Tuż obok znajduje się ulica Via Giuseppe Mazzini, która słynie z drogich, luksusowych sklepów. Przykładowo widoczny na zdjęciach Louis Vuitton. 20.03.2026.

Arena di Verona i Plac Bra (Piazza Bra), po którym w trakcie ceremonii zakończenia igrzysk przemieszczali się sportowcy zmierzający do amfiteatru. 20.03.2026. 

Jeszcze krótki filmik prezentujący amfiteatr. Na nagraniu nie ma żadnych pojazdów. 

Piaggio Porter powstaje od 1992 roku. To efekt współpracy z japońskim Daihatsu. Dokładnie odpowiednik Daihatsu Hijet siódmej generacji, różniący się jedynie drobnymi detalami. Przez lata Porter poddawany był różnym zmianom, modernizacjom. Od roku 2012 sprzedawana jest również wersja elektryczna. Piaggio Porter oferowany jest także na rynek polski, przez wrocławską firmę Uni-Truck. Dostępne są różne wersje zabudów, także śmieciarka.

Śmieciarki Piaggio Porter, które fotografowałem przy werońskiej arenie należą do firmy Amia, która zajmuje się wywozem śmieci i innymi działaniami z tym związanymi (np. obsługa pojemników na śmieci, odzysk materiałów itp.) na obszarze Werony. Amia zarządza także publicznymi terenami zielonymi.  

Nowe filmy – styczeń 2026, ponad 4000 subskrypcji

 

Już od kilku lat raz w miesiącu prezentuję najnowsze filmy opublikowane na kanale YouTube Bloga Transportowego (Lukaszwo – Transport Movies). Tym razem materiał ten zaczynam trochę inaczej, bo informacją o nowej liczbie subskrybentów.

Wartość ta przekroczyła już cztery tysiące i systematycznie wzrasta. Bardzo mnie to cieszy. Dziękuję Wam i zachęcam kolejne osoby do subskrybowania kanału.

Screen strony z najnowszymi filmami opublikowanymi na kanale Lukaszwo - Transport Movies. W górnej części informacja, że liczba subskrybentów przekroczyła już wartość 4000.

W styczniu 2026 opublikowałem sześć filmów. Tradycyjnie jeden większego formatu, a pozostałe to krótkie nagrania typu „shorts”. Tematyka różna: ciężarówki, kolej i tramwaje.

Zaczynam od „dużego” filmu. Powstał w Egipcie, w centrum turystycznego miasta Hurghada. Przedstawia kilka ciężarówek. Na początek przejazd kultowego pojazdu: Magirus-Deutz Mercur. Tu z zabudową cysterny. Te wiekowe samochody jeszcze występują na egipskich drogach i w niektórych lokalizacjach jest ich całkiem sporo.

Fragment filmu. Cysterna Magirus-Deutz Mercur przejeżdża przez Hurghadę. 

Fragment filmu. Inna, większa cysterna na wodę. Mercedes-Benz SK 1827. 

Fragment filmu. Śmieciarka Mercedes-Benz Actros. 

Potem jedzie Mercedes-Benz SK 1827, także cysterna. Następnie pojawia się Chevrolet Jumbo (czyli Isuzu Elf pod inną nazwą), autobus MCV 600 i na koniec śmieciarka Mercedes-Benz Actros.

Nagrywałem w czerwcu 2023.

Cysterny rozwożące wodę są w Hurghadzie dość częstym widokiem. Jest to związane z brakiem wodociągu. Niedługo zamierzam zamieścić oddzielny wpis poświęcony takim pojazdom.

Teraz nagrania typu „shorts”. Na początek materiał, który już został zamieszczony w Blogu Transportowym. 

Stacja Kraków Płaszów. Odjazd lokomotywy EP08-001 z pociągiem IC 30112 „Bieszczady” w relacji Kraków Główny (9:30) - Krosno (12:40). W związku z pracami torowymi, pierwotna relacja do stacji Zagórz, skrócona do Krosna. Możliwość dalszej jazdy zastępczą komunikacją autobusową (Krosno - Targowiska) i dalej pociągiem (Targowiska - Zagórz). 19 grudnia 2025.

Tu link do wspomnianego wpisu.

Kraków. Zimowa pętla tramwajowa Rondo Hipokratesa. Jedzie Stadler Tango Lajkonik II nr HY705 na linii 9. 11 stycznia 2026.

Pętla Rondo Hipokratesa pełni funkcję rezerwową. Jednak w związku z budową nowej linii do Mistrzejowic, już od dłuższego czasu jest regularnie wykorzystywana.

Lokomotywa ET41-193 z PKP Cargo przejeżdża przez Kraków Łobzów. 11.12.2025.

Ponownie temat ciężarówek. Tym razem w Polsce. 

Katowice. Przez przystanek tramwajowy „Rynek” przejeżdża śmieciarka zasilana CNG. To Scania P340 o rejestracji SK 435SP z MPGK Katowice (Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej). 14 sierpnia 2023.

Ostatnie styczniowe nagranie przedstawia dość nietypowy pojazd. Głównie chodzi mi o jego gabaryty.

Chorzów, Promenada Generała Jerzego Ziętka. MAN TGS asenizacyjny (o rejestracji SK 500SN) z firmy WOD-KAN TRANS. 14 sierpnia 2023.

Więcej materiałów dotyczących pojazdów komunalnych znajdziecie pod tagami „śmieciarka” i „szambiarka”.

Muzeum Kolejnictwa w Wilnie (1) – strażacki Ził

 

Stolica Litwy może pochwalić się wieloma muzeami. Wśród nich są także placówki poświęcone środkom transportu. Bogatą kolekcję samochodów osobowych zobaczycie w Automuziejus Vilnius, natomiast tabor kolejowy zgromadziło Muzeum Kolejnictwa (Geležinkelių muziejus). Muzea te znajdują się dość blisko siebie. Samochody są przechowywane w budynku, natomiast pojazdy kolejowe „pod chmurką”. Kolekcji historycznych osobówek niestety nie udało mi się zobaczyć, natomiast pociągi oglądałem i dokumentowałem. Ze względu na kilkunastostopniowy mróz i spore ilości śniegu, nie udało mi się sfotografować całości zbiorów. Jednak większość z nich została utrwalona na zdjęciach i stopniowo pojawi się w Blogu Transportowym. 

Zaczynam od historii muzeum. Plany jego utworzenia pojawiły się już w okresie międzywojennym, ale faktyczna realizacja tego zamierzenia nastąpiła dopiero pod okupacją radziecką, w 1966 roku - Muzeum Chwały Kolejarzy. Wówczas nie był gromadzony tabor, lecz różne znacznie mniejsze elementy, np. zdjęcia, dokumenty. Ekspozycja była mocno upolityczniona. W 1979 roku zmieniono nazwę na Muzeum Ludowe Litewskich Kolejarzy, a w 1985 nadano mu imię Georgijusa Žemaitisa (założyciel i wieloletni kierownik muzeum). Po różnych relokacjach, od roku 2011 Muzeum Kolejnictwa funkcjonuje w budynku głównego wileńskiego dworca pasażerskiego, na drugim piętrze. Wstęp na wystawę jest płatny (bilet 6 euro). Natomiast zewnętrzna ekspozycja taboru jest bezpłatna i funkcjonuje jako Park Kolejowy, czynny codziennie od godziny 8 do 22. Znajduje się ona za peronami stacyjnymi, obok biurowca kolei litewskich. Dojście z kładki dla pieszych.

Eksponaty (wagony, lokomotywy, zespoły trakcyjne i inne) ustawione są w różny sposób, część z nich jest przysłonięta przez inny tabor lub np. elementy wygrodzenia. Poszczególne pojazdy są opisane, choć niestety często bardzo ogólnie, bez podawania szczegółów dotyczących prezentowanego obiektu. Na terenie Parku Kolejowego zdjęcia można robić bez przeszkód. Natomiast problematyczna jest sąsiednia stacja Wilno. Tam obowiązuje zakaz fotografowania. Jak podano na oficjalnej stronie Grupy LTG: „Dworce kolejowe i ich tereny są uznawane za strefy ochronne, dlatego dziennikarze, operatorzy kamer i fotografowie muszą mieć zezwolenie na filmowanie i/lub fotografowanie na dworcach kolejowych, w innych obiektach oraz w strefach ochronnych znajdujących się na ich terenach”. Ja również ubiegałem się o takie zezwolenie i je otrzymałem. Więcej szczegółów podam w oddzielnym materiale dotyczącym stacji Wilno.

Wracając do Muzeum Kolejnictwa (Geležinkelių muziejus). Jego dość charakterystycznym i odbiegającym od tematyki tej placówki eksponatem jest bez wątpienia wóz strażacki. To ZiŁ 130 z 1991 roku. Słynna zabudowa AC-40, tu po jakiejś modernizacji. Brak oznaczeń taborowych, pozostawiono jedynie tablicę rejestracyjną ZVR 572. Na drzwiach widoczne logo LG, czyli kolei litewskich Lietuvos Geležinkeliai. Najprawdopodobniej pojazd ten służył w kolejowej straży pożarnej. Jego malowanie jest charakterystyczne dla taboru strażackiego z okresu ZSRR oraz początków niepodległości Litwy. 

Z ustawionego obok ZiŁ-a opisu wynika, że do muzeum trafił w 2018 roku. Jest tam również informacja, że to model 431412. Symbol ten jest oznaczeniem podwozia przeznaczonego pod zabudowy specjalistyczne (w tym strażackie i dźwigowe), produkowanego w latach 1986  - 1994.

Pożarniczy ZiŁ 130 będący eksponatem Muzeum Kolejnictwa w Wilnie. Tego dnia pogoda nie sprzyjała dokumentowaniu taboru ustawionego przy głównym dworcu kolejowym. To był bardzo mroźny poranek z temperaturą wynoszącą około -15 stopni. Niestety eksponaty były przykryte sporą warstwą śniegu, którego opady kilka dni wcześniej sparaliżowały stolicę Litwy. 17.01.2026.

Prezentowany strażacki ZiŁ 130 był ustawiony obok wyjątkowej lokomotywy. To słynny dwuczłonowy „Gagarin”. Dokładnie maszyna o oznaczeniu 2M62-0003. Przedstawię ją w drugiej części tego zimowego reportażu. 

Dni NATO 2022 Ostrawa (4) – Avia

 

Wracam do tematu Dni NATO 2022. Ostatnio prezentowałem dwa duże samoloty transportowe, które można było wówczas oglądać. Tu link do tego wpisu. Teraz pora na małą przerwę od pojazdów latających. 

Dni NATO to również możliwość zobaczenia różnego rodzaju ciężarówek, także o dość specyficznym zastosowaniu. Przykładem tego jest bohaterka niniejszego wpisu.

To Avia A31 będąca stałym elementem obsługi naziemnej na lotnisku w Ostrawie-Mošnovie. Pełni tam funkcję lotniskowego zasilacza naziemnego, czyli tak zwanego GPU (Ground Power Unit). W czeskiej terminologii wojskowej i lotniczej często nazywa się ją po prostu „pozemní zdroj” lub „agregát”. Innymi słowy to samobieżny agregat.

Jej zadaniem jest dostarczanie energii elektrycznej, bo samoloty na ziemi potrzebują prądu do działania systemów pokładowych (awionika, oświetlenie, klimatyzacja), a nie zawsze mogą korzystać z własnego generatora (APU), który zużywa paliwo lotnicze i generuje hałas. Dokładnie tak było w przypadku udostępnionego zwiedzającym potężnego Boeinga C-17A Globemaster III. To właśnie on był odbiorcą energii dostarczanej przez Avię.

Avia A31 z zabudową agregatu. Jako tło transportowy Boeing C-17A Globemaster III z armii USA. Nawierzchnia przy wylocie rur wydechowych agregatu jest dość mocno okopcona. 17.09.2022.

Z informacji znalezionych w Internecie wynika, że zabudowa ciężarówki skrywa silnik spalinowy (najprawdopodobniej marki Zetor), który napędza prądnicę generującą prąd o parametrach lotniczych: 115 V / 400 Hz (AC) oraz 28 V (DC). Na powyższych zdjęciach widać dwie rury wydechowe wychodzące z zabudowy, zatem ukryte są tam dwa silniki i najprawdopodobniej każdy z nich generuje inne napięcie.

Dodatkowo obok transportowego Boeinga stał inny agregat – brytyjskiej marki Houchin. Od roku 2018 jest to część spółki ITW GSE, której zadanie to „dostarczanie branży lotniczej najczystszych, najbardziej niezawodnych i najbardziej ekonomicznych systemów obsługi naziemnej” – cytat ze strony internetowej ITW GSE. Podano tam również, że: „Od 2018 roku sprzedajemy nasze produkty wyłącznie pod marką ITW GSE. Nazwa ta powstała w wyniku procesu konsolidacji marek, w ramach którego połączono dotychczasowe marki AXA Power, Hobart, Houchin, J&B Aviation i ITW GSE Military”.

Pokazany w Ostrawie agregat marki Houchin nie był samobieżny. To przyczepa.

Przyczepa-agregat nieistniejącej już marki Houchin. Obok Boeing C-17A Globemaster III, a w tle bombowiec B-52H Stratofortress. 17.09.2022.

Avia A31 i Houchin obok Boeinga C-17A Globemaster III, a w tle oblegany przez tłumy zwiedzających Lockheed C-5M Super Galaxy. 

Kultowych ciężarówek czechosłowackiej produkcji na Dniach NATO 2022 było całkiem sporo. Przyznam wręcz, że nawet zbyt dużo, bo niekiedy brakowało mi już sił i chęci do ich dokumentowania. Nie były to już jednak Avie, tylko Tatry. Tatry, wszędzie Tatry. Pojawią się one dopiero w późniejszych odcinkach tego reportażu. W następnym wracam do tematu wielkich samolotów.

Tu link do pierwszej części relacji z Dni NATO 2022.