MPK Kraków, listopad 1999. Na pętli Krowodrza Górka. T4 i 102Na.

 

W Blogu Transportowym co jakiś czas zamieszczam starsze materiały. Dawno już ich nie było, więc czas to zmienić.

Zapraszam zatem do Krakowa sprzed lat. Mamy środę, 17 listopada 1999. Trochę pochmurny dzień. Tabor tramwajowy kursujący wówczas po mieście stanowi obecne atrakcje Krakowskiej Linii Muzealnej. Wtedy Konstal 102Na, czy skład MAN T4 + B4 to było coś codziennego. Zatem nie każdy mijany pojazd tego typu stawał się obiektem fotografowanym. 

Bohatera tego wpisu nie mogłem sobie odpuścić. Wyglądał przepięknie – świeżo po remoncie, błyszczący nowym lakierem. To skład MAN T4 + B4 nr 110 + 510. Wagon silnikowy to rocznik 1959. Pierwotnie eksploatowany w Norymberdze (pod numerem 247), a w latach 1990 – 2002 w Krakowie. Następnie pojazd ten trafił do prywatnej kolekcji tramwajów, ustawionych przy ul. Salomejskiej w Warszawie.

Natomiast doczepa to rocznik 1960. Pierwotnie eksploatowana w Norymberdze (pod numerem 1544), a w latach 1989 – 2002 w Krakowie. Finalnie została zezłomowana.

Skład 110 + 510 obsługiwał wówczas linię nr 5 w relacji Wzgórza Krzesławickie – Krowodrza Górka. Tu warto zwrócić uwagę na fakt, że nie było jeszcze wtedy tunelu pod dworcem kolejowym i „piątka” kursowała przez ul. Lubicz, Basztową i Długą.

Tramwajem tym miałem jechać tylko jeden przystanek, ale „tak mnie oczarował”, że finalnie zdecydowałem się na wydłużenie podróży do pętli Krowodrza Górka, aby móc go tam sfotografować. Była to jeszcze stara wersja pętli Krowodrza Górka – przed przebudową.

Kraków. Pętla Krowodrza Górka. Na wykonanie kolejnego kursu do Wzgórz Krzesławickich oczekuje skład MAN T4 + B4 nr 110 + 510. 17.11.1999.

 

Doczepa MAN B4 nr 510.

Na tym samym torze, przed składem T4 + B4 stał Konstal 102Na nr 253. Wagon w niebieskim malowaniu, czyli bez wszechobecnych wówczas reklam. To rocznik 1972. Były to ostatnie miesiące jego eksploatacji. Został zezłomowany w 2000 roku.

Wsiadłem do niego na chwilę i korzystając z tego, że był pusty, sfotografowałem wnętrze. Było ono mocno zużyte, a wyróżniało się charakterystycznymi metalowymi siedzeniami. Brązowe (jedno lub więcej zielone) i odrapane. W swoich zapiskach określiłem je jako okropne.

Wagon nr 253 obsługiwał linię nr 7 w relacji Krowodrza Górka – Długa – Basztowa – Westerplatte – Starowiślna – Grzegórzecka – al. Pokoju – Dąbie. 

Wnętrze wagonu Konstal 102Na nr 253. Obsługa linii 7. Oczekiwanie na pasażerów na pętli Krowodrza Górka. 17.11.1999.

Wagonem nr 253 nie wracałem z Krowodrzy. Przesiadłem się do innej „stodwójki”. Był to pojazd o numerze 272, który obsługiwał mającą zmienioną trasę linię nr 15 do pętli Pleszów. Był on biały, z reklamą kart płatniczych Visa. Jego wnętrze okazało się całkowitym przeciwieństwem 253. Przyjemne, zadbane, z plastikowymi siedzeniami. Tego pojazdu niestety nie fotografowałem. Istniał on w latach 1971 – 2000, w tym do roku 1988 był eksploatowany w Gdańsku.

Transexpo 2024 (5) – ARTHUR

 

Wracam do tematu XVII Międzynarodowych Targów Transportu Zbiorowego Transexpo, które odbyły się w dniach 16 – 18 października 2024 w Kielcach. Ostatnio pisałem o ekspozycji pojazdów marki Otokar. Tu link do tego materiału. Teraz obiecany wodorowy ARTHUR H2.

Na stoisku firmy ARTHUR BUS GmbH pokazano tylko jeden autobus. To pojazd w barwach komunikacji miejskiej miasta Lublin, wzbogaconych o grafiki dotyczące pobliskiego Świdnika. 

To jeden z trzech takich pojazdów zakupionych przez miasto Świdnik, do eksploatacji w sieci połączeń autobusowych Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego (ZDiTM) z Lublina, na liniach przebiegających przez Świdnik. Użytkujący je przewoźnik to MPK Lublin.

Autobus otrzymał numer taborowy 4041.

Autobus ARTHUR H2 zakupiony przez miasto Świdnik, eksploatowany przez MPK Lublin. Stoisko ARTHUR BUS GmbH na targach Transexpo 2024.

Stoisko ARTHUR BUS GmbH było jednym z nielicznych, którego ekspozycję można było oglądać także z góry. 16.10.2024.

Autobus ARTHUR H2 był prezentowany w bardzo dobrej lokalizacji - wejście do głównej hali wystawienniczej, obok przejść do sąsiednich hal. Dlatego zawsze było przy nim sporo osób, co niestety mocno utrudniało wykonywanie zdjęć. Na pierwszym planie krzesła i stoliki będące elementami stoiska firmy ARTHUR BUS GmbH. 

Wnętrze ARTHUR-a H2 nr 4041. Tapicerka siedzeń wyraźnie wskazuje do obsługi jakiego miasta przeznaczono ten autobus.

Trzy „wodorowce” zakupione przez miasto Świdnik miały być zapowiedzią większej obecności autobusów ARTHUR H2 w taborze MPK Lublin. Podpisana w kwietniu 2025 umowa dotyczyła aż 20 egzemplarzy takich pojazdów. Żaden z nich nie trafił jednak do przewoźnika.    

Dlaczego?

Pojawiły się problemy finansowe po stronie producenta. Jak podał portal Bankier.pl, jeszcze przed podpisaniem umowy, pod koniec 2024 roku polski oddział niemieckiej firmy ARTHUR BUS GmbH zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości do Sądu Rejonowego Lublin-Wschód z siedzibą w Świdniku.

Produkcja autobusów ARTHUR H2 miała być wielkim sukcesem, a przy okazji wskrzeszeniem lubelskiej fabryki, która zaliczała już różne upadłości (wcześniej mieścił się tam np. Ursus Bus, a pierwotnie Fabryka Samochodów Ciężarowych). Niestety nie udało się. 

Z dostępnych w Internecie informacji wynika, że powstało łącznie 5 egzemplarzy autobusu wodorowego ARTHUR H2. Dwa testowe i trzy „świdnickie” dla MPK Lublin, w tym prezentowany w Kielcach nr 4041.

Strona internetowa głównego, niemieckiego oddziału firmy ARTHUR BUS GmbH nadal jest czynna (upadłość ogłosił tylko polski oddział) i oprócz modelu 12-metrowego, poleca także jego wersję przegubową. ARTHUR ZERO 18. Taki autobus najprawdopodobniej fizycznie nigdy nie powstał.

Warto jeszcze zająć się nazwą autobusu, a dokładniej określeniem modelu. Kiedy pisałem relację z wcześniejszej edycji targów Transexpo (2022), ARTHUR podawał na swojej stronie internetowej, że pojazd ten funkcjonuje jako ARTHUR H2 BUS, ale linia produktowa to ARTHUR ZERO. Teraz strona podaje, że to ARTHUR ZERO 12.

Tyle w temacie wodorowego autobusu produkowanego w Lublinie. W następnej części relacji z Transexpo 2024 pokażę ofertę firmy Mercus.

Relacja z TransExpo 2022.

Relacja z TransExpo 2018.

Relacja z TransExpo 2016.

Relacja z TransExpo 2010.

Pierwszy wpis dotyczący Transexpo 2024.

Nowe filmy – czerwiec 2026

 

Jak co miesiąc zapraszam na przegląd filmowych nowości z kanału YouTube Bloga Transportowego (Lukaszwo – Transport Movies). W czerwcu 2026 zamieściłem tam sześć nagrań.

Były to materiały dotyczące trolejbusów, tramwajów i kolei. Jeden duży film jakości 4K, a pozostałe to krótkie nagrania typu „shorts”.

Dużym filmem 4K zapraszam do Sofii, na tamtejszy główny dworzec kolejowy. Udokumentowałem tam tabor bułgarskich kolei BDŻ (БДЖ) oraz tureckich TCDD.

Na początku zobaczycie wjazd dwóch spalinowych zespołów trakcyjnych Siemens Desiro. Potem pojawia się „gwóźdź programu”, czyli pociąg do Stambułu.

Fragment filmu. Ze stacji Sofia odjeżdża „Istanbul-Sofia Express” prowadzony bułgarską lokomotywą Škoda 68E nr 44 062-5. 

To „Istanbul-Sofia Express” prowadzony bułgarską lokomotywą Škoda 68E nr 44 062-5, do której dołączono wagony tureckich kolei TCDD oraz bułgarskich BDŻ. Te ostatnie to pojazdy pozyskane z Niemiec, ex koleje DB. Niestety w Bułgarii jest spory problem z dewastacją taboru kolejowego i zarówno Siemensy Desiro, jak i wagony ex DB są mocno „pobazgrolone”.

Nagrywałem 17 kwietnia 2026.

Pierwszy film typu „shorts” opublikowany w czerwcu 2026 to także tematyka kolejowa. Tym razem Polska.

Stacja Kędzierzyn-Koźle. Przejazd lokomotywy 201Eo-014 z firmy Cargounit. 17 maja 2026.

Wracamy do Bułgarii. Sofia. Bulwar „Patriarchy Eutymiusza”. Przejazd trolejbusów Škoda 27Tr Solaris III nr 1666 na linii 5 i Škoda 27Tr Solaris IV nr 2807 na linii 7. 18 kwietnia 2026.

Ponownie tematyka kolejowa. Tym razem Włochy. Odjazd pociągu Intercity ze stacji Genova Piazza Principe. Na początku składu lokomotywa E414.132 w charakterystycznym nowym biało-niebieskim malowaniu. Na końcu pociągu lokomotywa E414.157 w starych barwach pociągów kategorii InterCity. Przewoźnik: Trenitalia. 28 lutego 2026.

Zmieniamy kraj, środek transportu i temperaturę.

Litwa, Wilno. Trolejbus Solaris Trollino 12 nr 2752 przejeżdża obok głównego dworca kolejowego. Obsługa linii 16. Mroźny zimowy wieczór. 16 stycznia 2026.

Ostatni z czerwcowych filmów to tematyka tramwajowa.

Kraków. Przejazdy taboru zabytkowego w ramach Krakowskiej Linii Muzealnej. Trasę 0 obsługuje wypożyczony z Poznania tramwaj Beijnes 3G nr 610. Wagon skręca z ulicy Dajwór w św. Wawrzyńca. 21 czerwca 2026.

Wypożyczony z Poznania tramwaj Beijnes 3G pojawi się jeszcze w Blogu Transportowym.

Dodatkowe informacje na temat włoskich lokomotyw serii E414 znajdziecie w tym wpisie.

Na stację Genova Piazza Principe zaproszę także w oddzielnym materiale.

Jelcz 003 z Wieliczki

 

Przyznam, że bardzo lubię odwiedzać targi staroci. Czy to w Polsce, czy w innych krajach. Z transportowego punktu widzenia można trafić tam na różne perełki. Tu chodzi mi przede wszystkim o pocztówki prezentujące różne pojazdy. Czasami można też natknąć się np. na jakiś ciekawy model (np. Leyland National 11,3, o którym pisałem tutaj), czy stare zdjęcie. To właśnie taka fotografia jest bohaterką tego materiału.

Kupiłem ją za 5 zł przy krakowskiej hali targowej. Była ukryta pośród wielu innych zdjęć. Pozostałości po różnych rodzinnych albumach, spiętych razem, niekoniecznie będących w dobrym stanie.

Powód zakupu to dobrze widoczny samochód pożarniczy. Najprawdopodobniej jest to Jelcz 003 na bazie Stara 25, a dokładniej Stara A26P. Pojazd o rejestracji KK-06-14. Taki format tablic rejestracyjnych obowiązywał w Polsce w latach 1956 – 1976. Pierwsza litera „K” oznacza województwo krakowskie.

Na drzwiach kabiny widoczny duży napis: Wojewódzki Ośrodek Szkolenia Pożarniczego w Wieliczce. W obecnych strukturach Państwowej Straży Pożarnej taka jednostka już nie funkcjonuje. 

Za kierownicą pięknego Jelcza 003 siedzi pan Jurek. Wiadomo, że kierowca tak ma na imię, bo na odwrocie zdjęcia umieszczono dedykację: „Na pamiątkę ofiarowuję swoją podobiznę. Jurek”.

Jelcz 003 na zdjęciu z targu staroci. Ta sama fotografia w kilku wersjach cyfryzacji. Różne urządzenia i programy. 

Dedykacja umieszczona na odwrocie zdjęcia.

Jakie były losy tego pojazdu? Niestety Internet na ten temat milczy. Pośród „krążących po sieci” fotografii nie znajdziemy Jelcza (Stara) o rejestracji KK-06-14. Bardzo prawdopodobne jest jednak, że po zakończeniu służby w ośrodku szkolenia, trafił do którejś z okolicznych ochotniczych straży. Być może został nawet zachowany jako zabytek, bo wszakże takich „pozostawionych dla potomności” Jelczy 003 jeszcze trochę jest. Może publikacja tej fotografii pozwoli ustalić jego dalsze losy.

Natomiast historia ośrodka szkolenia w Wieliczce i tamtejszej straży jest opisana na stronie PSP pod tym linkiem.

W Blogu Transportowym co jakiś czas zamieszczam zdjęcia wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Również w przypadku tej archiwalnej fotografii postanowiłem wykorzystać to narzędzie.

Najpierw poprosiłem o obrobienie, oczyszczenie zdjęcia.

Jelcz 003 z Wieliczki. Wersja zdjęcia obrobiona przez AI.

Drugim poleceniem było oddalenie pojazdu i dodanie elementów otoczenia. Powstała ciekawa scenka prezentująca przygotowania do ćwiczeń pożarniczych na terenie jakiegoś miasteczka. Z założenia ma to pewnie być Wieliczka.

Domniemana sceneria wokół Jelcza 003 ze starej fotografii.

Chciałem także zobaczyć, jak Jelcz 003 mógł wyglądać w kolorze. Dla AI nie było to problemem. Niby wszystko jest dobrze, ale niestety tył pojazdu został nieznacznie zmieniony. Jakoś tak uwspółcześniony. 

Wersja kolorowa Jelcza 003.

Ten zmieniony tył bardzo mnie drażnił. Pisałem różne prompty, ale AI nie dało rady go zmienić. Sięgnąłem zatem po najprostszą opcję. Przyciąłem zdjęcie.

Wersja przycięta kolorowego zdjęcia Jelcza 003.

Wpis dotyczący innego Jelcza 003 (z Alwerni) do zobaczenia pod tym linkiem.

Autobus Bałtyk według AI

 

Kilka miesięcy temu pisałem o autobusie marki Bałtyk, który znalazł się w kolekcji Muzeum „Wena” z Oławy. Tu link do tego materiału. Nie jest to kompletny pojazd, tylko jego wrak.

Dzięki sztucznej inteligencji udało mi się wygenerować zdjęcia takiego autobusu w wersji np. po planowanej odbudowie. Dla przypomnienia, poniżej jedno z nich.

Tak autobus Bałtyk pozyskany przez Muzeum „Wena” z Oławy może wyglądać po odbudowie. Wizualizacja powstała na podstawie zdjęć wraku i materiałów dostępnych w Internecie. Plac przed wejściem do muzeum. 

Inna wizualizacja. Pasująca do czasów eksploatacji tych autobusów oraz do nam współczesnych, choć w tym drugim przypadku mogłyby być większe problemy ze znalezieniem takiej lokalizacji. Bałtyk w trakcie przejazdu drogą gruntową pomiędzy miejscowościami. 

Wzór namalowany na pojeździe nie jest przypadkowy. Tak był pomalowany pojazd z prawdziwego, dostępnego w Internecie zdjęcia. Niestety było czarno-białe, więc kolor zielony jest interpretacją AI Gemini, choć być może zgodną z rzeczywistością.  

Autobus Bałtyk przemieszcza się drogą gruntową wśród pól. Wizualizacja.

Zanim sztuczna inteligencja stworzyła powyższe obrazy, powstawały zdjęcia różnych dziwnych, aczkolwiek ciekawych pojazdów. Zawsze miał to być Bałtyk, a wychodziły inne autobusy. Były one na tyle interesujące i oryginalne, że postanowiłem je Wam zaprezentować.

Początkowo dla Gemini autobus Bałtyk był Jelczem 043. Przyznam, że całkiem ładnym.

Bałtyk, a w zasadzie udający go Jelcz 043 na placu przed wejściem do Muzeum „Wena” w Oławie. Wizualizacja.

Na bazie tego Jelcza 043 powstały dwa inne „twory”. Utrzymane w tym samym kolorze.

Kolejne ciekawe autobusy, które według AI są Bałtykami. 

Drugi z tych pojazdów spodobał mi się bardziej i postanowiłem pokazać go w scenerii prostej do wygenerowania, a idealnie pasującej do okresu eksploatacji Bałtyków. Gruntowa droga pośród pól.

Fikcyjny Bałtyk przemieszcza się wśród pól.

Uwzględniając zdjęcia wraku oraz materiały dostępne w Internecie, Gemini stworzyło pojazd bardzo zbliżony do autobusu Bałtyk, jednak ze ścianą przednią bazującą na Jelczu „ogórku”. To też wyszło bardzo ciekawie.

Kolejna wizualizacja autobusu Bałtyk pozuje przed wejściem do Muzeum „Wena” w Oławie.

Tak ten nierzeczywisty Bałtyk wygląda w scenerii małego polskiego miasteczka w latach 60-tych. Jest też Warszawa. Niestety zabrakło prompta o likwidacji żółtych tablic rejestracyjnych.

Bałtyk stworzony przez AI z Jelcza 043 pozuje w miasteczku z lat 60-tych. Obok Warszawa. Przyznam, że bardzo podoba mi się taka kompozycja.

Poniżej jeszcze kilka innych „wariacji AI” na temat autobusu Bałtyk. 

To moja ulubiona niepoprawna wizualizacja autobusu Bałtyk. Wyszedł piękny autobus gdzieś na polskiej wsi. Jak prawdziwe stare zdjęcie.

Taki trochę „ikarusowaty”. Kolor obłędny.

 

Inny nierzeczywisty Bałtyk w kilku lokalizacjach. Początkowa obowiązkowa, czyli przed wejściem do Muzeum „Wena”.

Rzeczywisty autobus Bałtyk w drugiej wersji, czyli opartej o czechosłowackie podwozie Škoda 706 RT można zobaczyć w ruchu w końcowej części filmu dokumentalnego pt. „Taśmy marca” z 2018 roku. Jego temat to protesty studentów w Warszawie. Film jest nieodpłatnie dostępny w serwisie VOD TVP.