wtorek, 19 maja 2026

Liaz z Sofii, Madara

 

W Blogu Transportowym będę stopniowo zamieszczał różne materiały ze stolicy Bułgarii. Udało mi się tam udokumentować wiele ciekawych pojazdów. Głównie są to tramwaje kursujące po Sofii, ale mam także sporo starych ciężarówek. W większości produkcji radzieckiej, będących już eksponatami muzealnymi. 

Natrafiłem także na czynny już starszy wiekiem pojazd. To Liaz będący pogotowiem technicznym, najprawdopodobniej dedykowanym tylko do trakcji tramwajowej. Przypuszczalnie to własność miejskiego przewoźnika СКГТ-Електротранспорт lub jakiejś oddzielnej firmy zajmującej się np. utrzymaniem torowisk. 

Na kabinie napisy „АВАРИЕН”, które Google tłumaczy na „nagły wypadek”. Bardziej bym tu widział jednak słowo „awaryjny”. Określenie, które w Polsce przed laty było dość często używane celem nazwania taboru technicznego, ratunkowego.  

Ciężarówka nie miała na sobie żadnych oznaczeń, a jej jedynym wyróżnikiem była tablica rejestracyjna: CA 4993 AP.

Kiedy przeglądałem Internet, aby ustalić coś więcej na temat tego pogotowia technicznego, natrafiłem na informację, że to nie jest czechosłowacki Liaz, lecz produkt bułgarski. W miejscowości Szumen od roku 1957 funkcjonowało przedsiębiorstwo Madara, utworzone w celu produkcji pojazdów. Już w roku 1958 bramy zakładu opuściły pierwsze ciężarówki. Były to oparte na radzieckiej licencji GAZ-y 51. 

Później produkowano także inne modele. Madara była również producentem części, np. osi do ciężarówek czechosłowackich. Taka współpraca zaowocowała podpisaniem w roku 1981 umowy licencyjnej pomiędzy Czechosłowacją i Bułgarią na produkcję ciężarówek marek Skoda i Liaz. Licencja dotyczyła okresu 1981 – 2000. 

Bułgarskie Liazy powstawały pod nazwą Madara-Liaz i obejmowały początkowo pojazdy serii 100, 110, a następnie 150 i 151. Ta licencyjna wersja miała na masce oprócz tradycyjnego znaczka Liaz, napis Madara pisany cyrylicą. 

Według źródła internetowego, bohater tego wpisu to Madara-Liaz 110. Pojazd stoi w samym centrum Sofii, na Bulwarze Witosza. Na tym odcinku przejeżdżają po nim tramwaje linii 1, 12, 18 i 27, a za najbliższą przecznicą zamienia się w główny deptak stolicy. 

Pojazd jest już mocno nadgryziony „zębem czasu” – skorodowana zabudowa. Niestety nie zachowały się na nim żadne napisy informujące, że to Madara.



Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.
Madara-Liaz 110 jako pogotowie techniczne trakcji tramwajowej, najprawdopodobniej własność firmy СКГТ-Електротранспорт. Ciężarówka zaparkowała na Bulwarze Witosza, obok imponującego budynku Sądu Miejskiego. 18.04.2026.


Model samochodu Madara-Liaz 110 ukazał się niedawno w bułgarskiej wersji serii wydawniczej „Kultowe ciężarówki z epoki PRL-u” („Легендарни камиони”). Co ciekawe, pojazd ten oznaczony jest jako typ 796, czyli funkcjonowało jeszcze jakieś inne, bułgarskie nazewnictwo licencyjnych modeli. Niestety nie znalazłem szczegółowych informacji. Na pewno pod nazwą Madara 201 (Мадара 201) funkcjonowała bułgarska wersja ciężarówki Avia.

Pogotowie techniczne podpisane jako pojazd „awaryjny” pojawiło się już w Blogu Transportowym. Był to GAZ 53 ze Lwowa, o którym pisałem tutaj.

Więcej wpisów z Sofii znajdziecie pod tagiem „Bułgaria”.



Blog Transportowy na Facebooku


środa, 13 maja 2026

Nowe Solarisy w Krakowie, spora porcja niebieskiego taboru

 

W dniu 8 kwietnia 2026 w Krakowie odbyło się uroczyste przekazanie 48 nowych autobusów. Ich odbiorca to MPK, a dostawca Solaris. Wydarzenie to miało miejsce na terenie zajezdni Bieńczyce.

Tabor MPK Kraków powiększył się wówczas o pojazdy spalinowe. Dokładnie 35 egzemplarzy modelu Urbino 12 i 13 Urbino 10,5. Ta druga wersja to nowość na krakowskich ulicach. Efekt umowy podpisanej w lipcu 2025.

Wszystkie dostarczone Solarisy są w charakterystycznych, niebieskich nowych barwach krakowskiej komunikacji miejskiej. 

Dostawa taboru innego niż elektryczny lub hybrydowy w przypadku tego przewoźnika może dziwić, zatem warto przytoczyć słowa Prezesa Zarządu MPK w Krakowie, Rafała Świerczyńskiego: „Planując zakup nowych autobusów staramy się dbać nie tylko o komfort pasażerów i naszych pracowników. Równie ważna jest dla nas także kwestia niezawodności komunikacji autobusowej, która służy mieszkańcom Krakowa. Dlatego zamawiając nowe pojazdy zwracamy uwagę na dywersyfikację źródeł zasilania. Ważne są także parametry nowych autobusów, wśród których są autobusy standardowe i midi, które mogą być kierowane do obsługi linii w takie rejony miasta, gdzie nie zmieszczą się najdłuższe autobusy”.

Wszystkie Solarisy Urbino 10,5 trafiły do zajezdni Wola Duchacka, gdzie otrzymały oznaczenia z zakresu DA158 - DA170. Natomiast model 12-metrowy został rozdzielony do pozostałych zajezdni. Do Bieńczyc przekazano 20 egzemplarzy (numeracja z zakresu BU800 – BU819), a do Płaszowa 15 sztuk (numeracja z zakresu PU820 – PU834). W przypadku zajezdni Bieńczyce, numeracja BU801 – BU819 była już wykorzystywana przed laty. Tak oznaczono pojazdy z pierwszej serii krakowskich przedstawicieli modelu Urbino 12 (od BU801 do BU850). 



Solaris Urbino 12, MPK Kraków. Blog Transportowy.
Jeden z najnowszych Solarisów Urbino 12 w taborze MPK Kraków. Autobus o oznaczeniu PU820. Fot. Solaris.


Solaris Urbino 12, MPK Kraków. Blog Transportowy.
Wnętrze Solarisa Urbino 12 nr PU820. Fot. Solaris.


Solaris Urbino 10,5; MPK Kraków. Blog Transportowy.

Solaris Urbino 10,5; MPK Kraków. Blog Transportowy.
Taki model autobusu nie obsługiwał wcześniej krakowskiej komunikacji miejskiej. Solaris Urbino 10,5. W tym przypadku pojazd o oznaczeniu DA167. Fot. Solaris.


Solaris Urbino 10,5; MPK Kraków. Blog Transportowy.
Nowe Solarisy Urbino 10,5 można zobaczyć np. na pętli Nowy Kleparz. Tu pojazd o oznaczeniu DA161 podstawiony jako linia miejska wspomagająca 420 (niestety wyświetlacz nie współpracował z moim aparatem) do końcówki Tonie. Obok Autosan Sancity 9LE nr BA139 jako linia 140 do przystanku Radzikowskiego Osiedle. 11.05.2026.


Solaris Urbino 12, MPK Kraków. Blog Transportowy.
Solarisy Urbino 12 przydzielone do zajezdni Bieńczyce otrzymały oznaczenia z przedziału BU800 – BU819. Taką numerację (z wyłączeniem BU800) posiadały pierwsze krakowskie Solarisy (50 egzemplarzy o numerach BU801 - BU850). Na zdjęciu jeden z nich. Urbino 12 nr BU804. Rocznik 2004. Tu w trakcie obsługi linii 103 do pętli Prokocim UJ. Obecnie trasa ta ma zupełnie inny przebieg. Aleja Krasińskiego, przed Mostem Dębnickim. 12.02.2011. MPK pojazd ten sprzedało w roku 2019, do firmy Kłosok z Żor. W dniu 5.11.2020 autobus spłonął w Gliwicach, w następstwie czego został zezłomowany. 


„Wraz z najnowszymi dostawami liczba Solarisów dostarczonych do Krakowa w ostatnich trzech dekadach przekroczyła 660 pojazdów. Co szósty z nich to zeroemisyjny autobus bateryjny” – fragment informacji prasowej producenta.

Pozostając w temacie dostaw nowych, niebieskich Solarisów warto także dodać, że w roku 2025, również w kwietniu, zakończono realizację innego kontraktu. To dostawa 37 autobusów Urbino 12 mild hybrid. W tym 12 egzemplarzy w nietypowej jak na Kraków wersji dwudrzwiowej, dedykowanej do obsługi linii aglomeracyjnych. Trafiły one do zajezdni Płaszów, otrzymując oznaczenia z zakresu PU375 – PU386. Pozostałe, trójdrzwiowe 25 egzemplarzy przydzielono do Bieńczyc, oznaczając w zakresie BU350 – BU374. 

Były to pierwsze autobusy MPK Kraków w nowym, niebieskim wzorze malowania. Wcześniej takie barwy miał tylko tabor firmy Mobilis z nowego kontraktu. 



Solaris Urbino 12 mild hybrid; MPK Kraków. Blog Transportowy.
Solaris Urbino 12 mild hybrid o oznaczeniu BU372 w trakcie obsługi linii 122 do pętli Aleja Przyjaźni. Autobus jedzie przez ul. Nowolipki, mijając swój dom, czyli zajezdnię Bieńczyce. 12.04.2026.


Solaris Urbino 12 mild hybrid; MPK Kraków. Blog Transportowy.
Solaris Urbino 12 mild hybrid w wersji dwudrzwiowej. To pojazd o oznaczeniu PU384. Ulica Powstańców Wielkopolskich, wyjazd na linię z zajezdni Płaszów do pętli Podgórze SKA. 5.05.2026.


Tak prezentuje się w ruchu Solaris Urbino 12 mild hybrid nr BU354. Ulica Nowolipki (przy zajezdni Bieńczyce). Obsługa linii 122 do pętli Zesławice. 12 kwietnia 2026.





Więcej wpisów dotyczących tej marki znajduje się pod tagiem „Solaris”.



Wpisy dotyczące MPK Kraków


czwartek, 7 maja 2026

Czech Raildays 2019 (13) – doczepy wagonów motorowych

 

Minęło już sporo czasu od ostatniego wpisu na temat targów kolejowych Czech Raildays 2019. Wówczas zająłem się tematem „Vítkovickégo metra” (tu link do tego materiału). Teraz pora na historyczne doczepy wagonów motorowych. 

Takie pojazdy pojawiły się trzy i niestety nie towarzyszyły im wagony silnikowe. Wszystkie były elementem stoiska jakiejś firmy, np. miejscem spotkań biznesowych.

Zaczynam od najmniejszej doczepy. To wagon bufetowy (bistro). Pojazd o oznaczeniu Clm 4-6535, wyprodukowany na przełomie lat 40 i 50 tych ubiegłego wieku. Eksploatowany przez stowarzyszenie Plzeňská dráha (Kolej Pilzneńska) z Pilzna. 



Czech Raildays 2019, Clm 4-6535, Plzeňská dráha. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, Clm 4-6535, Plzeňská dráha. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, Clm 4-6535, Plzeňská dráha. Blog Transportowy.
Mała doczepka bufetowa, czyli wagon Clm 4-6535 stowarzyszenia Plzeňská dráha. 11.06.2019.


Czech Raildays 2019, Clm 4-6535, Plzeňská dráha. Blog Transportowy.Czech Raildays 2019, Clm 4-6535, Plzeňská dráha. Blog Transportowy.
Detale wagonu Clm 4-6535. W oknie zamontowana rura klimatyzatora. To był bardzo dobry pomysł, bo tego dnia panował upał.


Na tym samym torze, obok ustawiono inny historyczny wagon doczepny. To dawna seria Balm, a obecna Btx761. Takie czteroosiowe wagony pasażerskie drugiej klasy produkowano w latach 1958 -1969 w Vagónce Studénka. Były doczepami do wagonów motorowych serii 820 (do roku 1988 jako seria M240.0).

Pojazd pokazany w Ostrawie miał oznaczenie 55 54 29-29 365-0. Najprawdopodobniej po przebudowie również pełnił funkcję wagonu bufetowego. To własność firmy Českomoravská železniční opravna z z miejscowości Přerov, która zajmuje się naprawami taboru kolejowego (między innymi wykonała rekonstrukcję słynnego wagonu motorowego Slovenská strela, o którym pisałem tutaj).



Czech Raildays 2019, Balm, Českomoravská železniční opravna. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, Balm, Českomoravská železniční opravna. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, Balm, Českomoravská železniční opravna. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, Balm, Českomoravská železniční opravna. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, Balm, Českomoravská železniční opravna. Blog Transportowy.
Kolejne wagonowe bistro pokazane na targach Czech Raildays 2019. Wagon dawnej serii Balm z firmy Českomoravská železniční opravna. 11.06.2019.


Czech Raildays 2019. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019. Blog Transportowy.
Dwa wagony bufetowe ustawione obok siebie. Duży Balm i mały Clm. 


Ostatni wagon doczepny ustawiono pośród lokomotyw, za opisanym już wagonem motorowym o nazwie Lucy Train. Ten pojazd to także bistro. Niestety nie mam na jego temat żadnych dodatkowych informacji – nie udało mi się sfotografować jego oznaczeń.

Po analizie materiałów dostępnych w Internecie, stwierdziłem, że najprawdopodobniej jest to „bufetový vůz” serii Bam. Własność przewoźnika České dráhy. Rocznik 1949, producent Vagonka Tatra Studénka. Przydział do stacji Pilzno. 



Czech Raildays 2019, „bufetový vůz”, Bam, České dráhy. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, „bufetový vůz”, Bam, České dráhy. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, „bufetový vůz”, Bam, České dráhy. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, „bufetový vůz”, Bam, České dráhy. Blog Transportowy.

Czech Raildays 2019, „bufetový vůz”, Bam, České dráhy. Blog Transportowy.
Ustawiony pośród innego taboru „bufetový vůz” serii Bam. 


W następnej części tej targowej relacji zaprezentuję pojazdy marki Zephir.

Warto jeszcze dodać, że wydarzenie o nazwie Czech Raildays już nie odbywa się. Edycja z roku 2019 była ostatnią. Targi kolejowe nie opuściły jednak Ostrawy. Teraz odbywają się pod nazwą Rail Business Days, a edycja 2026 będzie miała miejsce w dniach 9 – 11 czerwca. Tu link do strony internetowej.








Wpisy dotyczące imprez targowych


czwartek, 30 kwietnia 2026

Nowe filmy – marzec 2026

 

Tradycyjnie raz w miesiącu prezentuję nowe nagrania opublikowane na kanale YouTube Bloga Transportowego (Lukaszwo – Transport Movies). W marcu 2026 było ich siedem. Jedno dłuższe jakości 4K, a pozostałe to krótkie filmiki typu „shorts”. Wszystkie poświęcone autobusom.

Na początek zapraszam do Kędzierzyna-Koźla, na spotkanie z taborem tamtejszego MZK. Zbiór kilku nagrań wykonanych w latach 2022 – 2023.



MAN NL222, MZK Kędzierzyn-Koźle. Blog Transportowy.
Fragment filmu. MAN NL222 nr 106 z MZK Kędzierzyn-Koźle.


Solaris Urbino 12, MZK Kędzierzyn-Koźle. Blog Transportowy.
Fragment filmu. Solaris Urbino 12 nr 170 z MZK Kędzierzyn-Koźle.


Nagrywałem głównie przy dworcu kolejowym w Kędzierzynie. Zobaczycie także pojazdy na ul. Szymanowskiego w Kłodnicy.

Udokumentowałem następujące autobusy: 178 na linii 2 (Solaris Urbino 12), 170 na linii 2 (Solaris Urbino 12), 169 na linii 1 (Solaris Urbino 12), 50 na linii 13 (Volvo 7900 Hybrid), 165 na linii 1 (Solaris Urbino 12), 102 na linii 3 (MAN Lion`s City 12 E), 106 na linii 12 (MAN NL222), 171 wyjeżdżający z zajezdni na linię (Solaris Urbino 10), 175 na linii 1 (Solaris Urbino 12), 157 na linii 13 (Solaris Urbino 12), 156 na linii 3 (Solaris Urbino 12), 170 na linii 1 oraz 11 na linii 12 (SOR BN8,5).





Teraz już krótkie nagrania typu „shorts”. Pozostajemy w Kędzierzynie-Koźlu. Przez al. Jana Pawła II (obok zajezdni MZK) przejeżdża Solaris Urbino 12 nr 172. Obsługa linii nr 13 w stronę pętli Koźle Dworzec Kolejowy. 8 lutego 2026.





Zmieniamy miasto i kraj. Włochy. Genua. Piazza De Ferrari. Na trolejbusowej linii 20 jedzie autobus Van Hool AG300 nr 9310. 1 marca 2026.





Teraz Kraków i zimowa sceneria. Z pętli Szpital Rydygiera odjeżdża autobus Castrosua New City CNG z firmy Mobilis. To pojazd o oznaczeniu MS606. Obsługa linii nr 163. Kierunek: Miejskie Centrum Opieki. 11.01.2026.





Oświęcim. Należący do miejscowego MZK autobus Solaris Urbino 12 electric nr 47 odjeżdża spod dworca kolejowego. Obsługa linii 0. 14 marca 2026.





Ponownie słoneczna Italia. Tym razem inna lokalizacja. Turystyczna miejscowość Sirmione nad jeziorem Garda. Przystanek Sirmione - Largo Faselo, Centro. Odjeżdża autobus Mercedes-Benz Citaro G nr SI7034 z Arriva Italia na linii LN026, kierunek Desenzano FS. 20 marca 2026.





Nadal Włochy. Werona. Na linii 53 jedzie należący do ATV Verona autobus MAN Lion's City G CNG nr 1947.





Autobusy z Genui i Werony pojawią się w oddzielnych wpisach w Blogu Transportowym.



Blog Transportowy na YouTube. Kanał Lukaszwo - Transport Movies.


piątek, 24 kwietnia 2026

Fiaty 500 z Genui

 

Ponownie zapraszam do włoskiego miasta Genua. Ostatnio pisałem o tamtejszej kolei zębatej Principe - Granarolo (tu link do tego materiału). Teraz zajmę się kultowymi osobówkami. 

Dla mnie takimi pojazdami są Fiaty 500. Model ten wprawdzie nadal znajduje się w ofercie producenta, ale to zupełnie inne, nowe pojazdy. Tych jest dość sporo w różnych miejscach. Nie jest natomiast łatwo natrafić na pierwsze Fiaty 500, które były produkowane w latach 1957 – 1975. Miałem jednak szczęście i udało mi się udokumentować dwie tamtejsze „pięćsetki”. Obie na starych, czarnych włoskich tablicach rejestracyjnych.

Genua oferuje różne atrakcje turystyczne. Jedną z nich jest np. położona w oddaleniu od ścisłego centrum Plaża Boccadasse. Urokliwe miejsce pośród charakterystycznej, gęstej zabudowy. Informacje na temat tej lokalizacji krążą po Internecie, więc pojawia się tam coraz więcej turystów. Głównie skupiają się oni jednak tylko na samej plaży i jej bezpośredniej okolicy. Tymczasem wokoło jest pełno klimatycznych wąskich uliczek, które warto zobaczyć. Możemy nimi dojść także do innych plaż, np. Vernazzola. To właśnie krążąc w tamtej okolicy natrafiliśmy na pierwszego z Fiatów 500. 

Bardzo ładny, zadbany i czynny egzemplarz stał zaparkowany na ulicy Via al Capo di Santa Chiara. Tak się prezentował.



Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.
Pojazd idealny na wąskie uliczki i do zatłoczonych centrów miast. Kultowy Fiat 500. Pięknie zachowany egzemplarz wypoczywa w rejonie Plaży Boccadasse. 1.03.2026.


Plaża Boccadasse, Genua. Blog Transportowy.
Plaża Boccadasse i otaczająca ją kolorowa zabudowa. W pewnym oddaleniu, za tymi budynkami natknęliśmy się na Fiata 500. 


Drugi Fiat 500 stał w centrum miasta. Bez wątpienia nie był on pojazdem użytkowym, lecz elementem dekoracyjnym. Bardzo zadbanym. 

Pojazd pomalowano „w Genuę”, czyli namalowano na nim charakterystyczne dla tego miasta wysokie kamienice na zboczach górskich. Dodatkowo umieszczono na nim doniczki z kwiatami. Z tyłu zamontowano flagę Genui (biała z czerwonym krzyżem św. Jerzego, taka sama, jak flaga Anglii, która przyjęła te barwy w 1190 roku, aby móc korzystać z ochrony floty genueńskiej).

Ten kolorowy pojazd zaparkował na ulicy Via S. Lorenzo, tuż przy Piazza Giacomo Matteotti, gdzie odbywają się targi staroci. Zdecydowanie warto tam zajrzeć. 

„Pomalowany w Genuę” Fiat 500 gości w tamtym miejscu już od dłuższego czasu, czego dowodzą jego liczne zdjęcia umieszczone w Internecie.



Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.

Fiat 500, Genua. Blog Transportowy.
Kolorowy Fiat 500 pozuje do zdjęć w centrum miasta, tuż przy Piazza Giacomo Matteotti. 1.03.2026.


Teraz jeszcze pewna ciekawostka o małych Fiatach. Model 500 powrócił i nadal w różnych wersjach znajduje się w ofercie producenta (także jako pojazd elektryczny). W związku z tym reklamy pojawiają się regularnie w różnych mediach. Przyznam, że w trakcie pobytu w Genui, już w hotelu, w pewnym momencie byłem bardzo zdziwiony, bo usłyszałem reklamę Fiata Cinquecento. Pojazdu produkowanego w Polsce, w latach 1991 – 1998. Szybko podszedłem do telewizora i zobaczyłem film promujący Fiata 500, bo przecież „pięćset” to po włosku „cinquecento”. Takie słowne pułapki. Inne modele, a nazwa taka sama, choć różniąca się sposobem zapisu – liczba i słowo.

Fiaty 500 pojawiały się już w Blogu Transportowym kilka razy, np. w artykule na temat greckich osobówek. Tu link.



Blog Transportowy na Facebooku