Na kolejowej sieci Włoch jest miejsce, w którym czas się zatrzymał. W codziennej eksploatacji wciąż pozostają tam spalinowe wagony motorowe z 1978 roku. To słynne Fiaty, pochodne popularnej serii ALn668.
Takie swoiste „muzeum włoskiej techniki kolejowej” to Półwysep Salentyński, po włosku nazywany Salento. Operatorem tamtejszej sieci kolejowej jest spółka FS Sud Est. Powstała ona niedawno, bo w 2026 roku, po przejęciu upadłego przewoźnika Ferrovie del Sud Est. Teraz jest to część grupy Ferrovie dello Stato Italiane, czyli Włoskich Kolei Państwowych (w skrócie FS).
Na tamtejszej sieci kolejowej trwają prace modernizacyjne, ich docelowym efektem ma być np. elektryfikacja. Te przeprowadzane remonty oraz przejęcie Ferrovie del Sud Est przez koleje włoskie były źródłem wielu nieprawdziwych informacji krążących po Internecie. Wyszukiwarka Google w oparciu o sztuczną inteligencję często podawała, że w Salento już nie ma wagonów motorowych produkcji Fiata, że nowa spółka FS Sud Est w czerwcu 2026 całkowicie wycofała je z eksploatacji, zastępując polskimi ATR220 (spalinowe zespoły trakcyjne produkcji firmy PESA z Bydgoszczy). Takie informacje pokazywały mi się wiele razy (także podawane przez Gemini), na przemian z zupełnie sprzecznymi, zapewniającymi, że w Lecce na pewno zobaczę słynne Fiaty. Tych danych szukałem ze względu na planowany wyjazd do Apulii, a w szczególności do Salento. Kolejowe atrakcje nie miały być jego głównym celem, ale możliwość „upolowania” tych historycznych pojazdów stanowiłaby ważny element, dodatkową atrakcję.
Do Apulii (region administracyjny, do którego należy także Półwysep Salentyński) jechałem zatem nie mając 100% pewności, że uda mi się natrafić na słynne Ad 31 – 45 (tak oznaczono tam wagony motorowe Fiata). Mimo negatywnych informacji od Google, wciąż liczyłem na to, że jednak jest szansa na spotkanie z tymi kultowymi pojazdami. Analiza materiałów zamieszczanych ostatnio na Instagramie i YouTube wyraźnie wskazywała, że Fiaty jeżdżą i na pewno obsługują relację Lecce - Nardò Centrale.
Pierwszą szansę na weryfikację tych ustaleń miałem w poniedziałek, 26 października 2026. Wówczas po zwiedzaniu miasta Matera i podróży tamtejszą wąskotorówką (wkrótce opiszę ją w Blogu Transportowym) jechaliśmy z Bari (stolica Apulii) do Lecce. Planowy przyjazd pociągu regionalnego Trenitalia na godzinę 20:13. Dokładnie był to pociąg Regionale 4429 w relacji Bari Centrale (18:32) – Lecce przez Monopoli, Fasano, Ostuni, Brindisi i Trepuzzi.
Do jego obsługi przydzielono elektryczny zespół trakcyjny przewoźnika Trenitalia o oznaczeniu ETR104-208. Rocznik 2024. To popularny we Włoszech czteroczłonowy pojazd produkcji firmy Alstom (z rodziny Coradia Stream). W Trenitalii nazywany „POP”. Takie jednostki wytwarzane są we włoskiej miejscowości Savigliano, w dawnej siedzibie firmy Fiat Ferroviaria, przejętej przez Alstom. To właśnie ta firma otrzymała zlecenie na produkcję wagonów motorowych Ad 31 – 45. Finalnie jednak to nie Fiat Ferroviaria wyprodukował je, lecz podwykonawca: Officine Meccaniche Calabresi (w skrócie O.ME.CA.). Więcej szczegółów podam później. Nie zmienia to jednak faktu, że oficjalnym producentem był Fiat.
Kiedy wysiedliśmy na stacji w Lecce, od razu usłyszałem dźwięk silnika spalinowego. Bardzo głośny, więc pomyślałem, że to Fiat. Pociągi FS Sud Est swoje kursy rozpoczynają w tylnej części dworca, z krawędzi peronowych nr 5, 6 i 7 (jest jeszcze nr 8, ale obecnie w remoncie). Pospiesznie udaliśmy się tam przejściem podziemnym, w którym dźwięk pracującego Diesla był jeszcze mocniejszy.
Niestety źródłem dźwięku nie był żaden Fiat. Pięknie buczały dwa spalinowe zespoły trakcyjne ATR220 stojące przy krawędzi nr 7. Były to pojazdy o oznaczeniu ATR220-014 i ATR220-009. Ten pierwszy właśnie odjeżdżał – chyba manewry, a drugi najprawdopodobniej był podstawiony jako pociąg nr 90857 w relacji Lecce (21:00) – Zollino (21:42/43) - Nardò Centrale (22:10/11) – Gallipoli (22:42). Na torze obok (nieczynna krawędź peronowa nr 8) stał jeszcze trzeci ATR220. Wygaszony i o nieustalonym numerze.
Wprawdzie żaden Fiat nie „burczał”, ale jeden z takich pojazdów był wówczas na stacji. Za peronami znajduje się budynek lokalnego muzeum kolei (Museo Ferroviario della Puglia, czyli tłumacząc Muzeum Kolejnictwa w Apulii), a obok baza przewoźnika FS Sud Est. Na ślepym torze stał tam odstawiony Fiat o oznaczeniu Ad 35.
Jego obecność niestety nie dała mi 100% odpowiedzi na pytanie, czy wagony motorowe Fiata nadal są eksploatowane na Salento. Dlaczego? Bo pojazd był odstawiony na bocznym torze przy muzeum, obok taboru historycznego. Wszystko więc wskazywało na to, że nie jest to czynny liniowo wagon, lecz eksponat muzeum. Miał tego dowodzić chociażby umieszczony na boku logotyp Ferrovie del Sud Est, czyli z wcześniejszą nazwą przewoźnika. Źródła internetowe podawały, że takie oznaczenia zostały już usunięte z całego taboru obecnego FS Sud Est. W dodatku wagon w kilku miejscach miał uszkodzony lakier.
Czynny, czy nieczynny. Nieważne. Liczy się to, że był, że go zobaczyłem i sfotografowałem. Kolejny kultowy pojazd trafił zatem do mojej kolekcji.
Ad 35 był na pewno czynny w roku 2023. Wówczas jego wnętrze (z pięknie słyszalnym pracującym silnikiem) nagrał autor kanału YouTube o nazwie Adriatic Trainspotting. Zobaczcie i posłuchajcie.
Ad 35 czynny był również na początku 2025 roku. Wtedy nagrał go autor kanału TrainPlus1984.
Na następny dzień zaplanowaliśmy wyjazd z Lecce do nadmorskiego Gallipoli. Wówczas miało się już w 100% okazać, jak to z tymi Fiatami jest. Jeżdżą, czy nie.
Szczegóły w drugiej części tego materiału.
