Transexpo 2024 (3) – Karsan

 

W październiku 2026 odbędzie się kolejna edycja targów Transexpo w Kielcach. Nim to jednak nastąpi, wracam do wydarzenia z 2024 roku, prezentując kolejne pojazdy. Ostatnio zajmowałem się jedynym wystawionym wówczas zabytkiem – Ikarus 280. Tu link do tego materiału. Teraz pora na coś mocno nowoczesnego, czyli autobus autonomiczny.

Taki pojazd można było zobaczyć na stoisku tureckiej firmy Karsan.

W trakcie XVII Międzynarodowych Targów Transportu Zbiorowego Transexpo, Karsan zaprezentował dwa autobusy. Oba elektryczne. Modele e-Jest i e-Atak. Ten drugi we wspomnianej wersji autonomicznej.

Zaczynam od najmniejszego Karsana, czyli e-Jest. To już stały gość imprez targowych w Polsce, o którym w Blogu Transportowym pisałem kilka razy (np. w roku 2022 – tu link).

Przedstawiciele tego modelu już kursują po ulicach polskich miast, będąc własnością np. MZK Zielona Góra i GAiT Gdańsk.

Karsan e-Jest pokazany w trakcie Transexpo 2024. 16.10.2024.

Karsan e-Jest. Widok na tylną część wnętrza. 

Karsan e-Jest. Stanowisko pracy kierowcy.

Zdecydowanie więcej uwagi warto poświęcić drugiemu z Karsanów pokazanych w Kielcach - autonomiczny e-Atak (Autonomous e-Atak). Na początek moja uwaga do pisowni nazwy modelu. Na stronie producenta i na oficjalnych kanałach (np. YouTube) funkcjonują dwie wersje, małe i wielkie litery: e-Atak i e-ATAK. W Blogu Transportowym będę stosował tę pierwszą wersję zapisu, tak samo, jak w przypadku modelu e-Jest.

Oto, co na temat tego pojazdu pisze jego producent:

„Autonomiczny e-Atak radzi sobie z sytuacjami, które napotyka w ruchu ulicznym, kierując się wszystkimi znakami drogowymi jeżdżąc po trasach miejskich, bez konieczności kontroli ze strony kierowcy. Zaawansowane technologicznie czujniki Autonomous e-Atak nieprzerwanie wykrywają to, co się dzieje wokół pojazdu. Motocykle lub piesi znajdujący się w ślepych punktach są widoczni dla Autonomous e-Atak, zapewniając maksymalne bezpieczeństwo”.

„Autonomiczna jazda nie tylko drastycznie zmienia mobilność, ale także daje innowacyjną perspektywę w projektowaniu wnętrz. Atrakcyjny dla oka dzięki swojemu charakterystycznemu wzornictwu, autonomiczny e-Atak oferuje swoim pasażerom niedościgniony komfort w przestronnie zaprojektowanym wnętrzu. Będziecie Państwo pod wrażeniem już po pierwszych krokach w kierunku Autonomous e-Atak z zaawansowanymi funkcjami technologicznymi”.

„Dzięki autonomicznej technologii jazdy na poziomie 4, autonomiczny e-Atak bezpiecznie porusza się po drogach bez potrzeby ludzkiej kontroli, wykrywając warunki drogowe i środowiskowe na określonych trasach. Po przejechaniu milionów kilometrów elektrycznymi autobusami Karsan, Autonomous e-Atak wprowadza Państwa w technologię przyszłości.”

Karsan Autonomous e-Atak pokazany w trakcie Transexpo 2024. 16.10.2024.

Karsan Autonomous e-Atak. Wnętrze. 

Karsan Autonomous e-Atak. Stanowisko pracy kierowcy, a w zasadzie osoby nadzorującej system autonomiczny.

Karsan Autonomous e-Atak. Detale pojazdu, w tym kamery i czujniki.

Karsan Autonomous e-Atak jest testowany w różnych częściach świata, u większych i mniejszych przewoźników. Przykładowo na początku kwietnia 2026 producent poinformował, że zakończył sześciomiesięczne testy w Paryżu. Był to kompleksowy projekt realizowany z Grupą RATP, jednym z wiodących operatorów transportu publicznego w stolicy Francji. W ramach projektu pojazd pokonał około 3000 kilometrów autonomicznej jazdy w rzeczywistych warunkach miejskich, w tym w ruchu ulicznym i z udziałem pieszych, średnio pięć godzin dziennie. W ciągu sześciomiesięcznego okresu testów, pojazd osiągnął 98% skuteczność w autonomicznej jeździe bez interwencji kierowcy.

Poniżej jeden z filmów promocyjnych Karsana, prezentujący model Autonomous e-Atak w trakcie testów w Turcji, Rumunii, USA, Norwegii, Francji i Finlandii. 

Teraz jeszcze mała porcja danych technicznych. Karsan Autonomous e-Atak ma długość całkowitą 8,3 m, szerokość 2,6 m oraz wysokość całkowitą 3,4 m. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu to 11500 kg. Zasięg do 300 kilometrów. 

W czwartej części relacji z Transexpo 2024 pozostanę przy temacie tureckich producentów autobusów. Tym razem będzie Otokar.

Relacja z TransExpo 2022.

Relacja z TransExpo 2018.

Relacja z TransExpo 2016.

Relacja z TransExpo 2010.

Pierwszy wpis dotyczący Transexpo 2024.

Leyland National 11,3 – model EFE

 

W Blogu Transportowym co jakiś czas prezentuję modele różnych pojazdów. Ostatnio był to trolejbus Pullman Standard z Valparaíso (tu link do tego materiału). Element kolekcji „Kultowe autobusy PRL-u” wydawnictwa De Agostini. 

W tym wpisie pokażę model autobusu Leyland National 11,3. Jego producentem jest brytyjska firma EFE. Jej nazwa to skrótowiec od Exclusive First Editions. 

Zacznę dość nietypowo, bo od ceny modelu. Przeglądając Internet natrafiłem na kilka ofert sprzedaży. Dotyczyły one rynku brytyjskiego i mieściły się w przedziale 10,99 – 15,95 funtów brytyjskich. Według kursu na dzień 27.11.2023 daje to wartości od 55,09 zł do 79,95 zł. W większości przypadków wysyłka stanowiła dodatkowy koszt i dotyczyła wyłącznie Wielkiej Brytanii. Były to egzemplarze ładne, zadbane, niektóre fabrycznie zapakowane w pudełko. Tu warto podkreślić, że firma EFE przestała istnieć w 2016 roku. Postawiona w stan likwidacji została przejęta przez firmę Bachmann.

Mój egzemplarz trafił do mnie dość przypadkowo. Niedawno pisałem o otwarciu nowego przystanku kolejowego Kraków Grzegórzki (tu link). Tuż obok niego, przy hali targowej, w każdą niedzielę odbywa się targ staroci. Stoisk jest dość sporo, a na nich przeróżne przedmioty. Jeden z handlujących miał duże ilości różnych samochodzików – resoraków. Pośród tych zabawek wyróżniał się pojazd innego przeznaczenia, czyli model – bohater tego wpisu. Leyland był w dobrym stanie, jedynie lekko poobcierany i trochę zabrudzony. Cena śmieszna. Raptem 10 zł, więc szybko stał się moją własnością.

Po wyczyszczeniu (tu wielkie podziękowania dla mojej żony, bo to ona oczyściła Leylanda) model prezentuje się bardzo dobrze, a drobne zarysowania praktycznie nie są widoczne i dodają „efekt eksploatacji”.

Mój egzemplarz posiada jedną z kilku dostępnych wersji malowania. Jest żółty, w oznaczeniu firmy Northern General Transport Company. Numer taborowy 4444. Linia 316 w kierunku N Shields / New York. Ma on sporo wiernie odwzorowanych detali – np. bardzo dobrej jakości (czytelne) napisy, chociażby informacja o siedzibie firmy w miejscowości Gateshead. Model został wydany w roku 1993. Jego skala to 1:76, czyli zbliżona do tej, w której ukazała się seria „Kultowe autobusy PRL-u” (1:72).

Dlaczego niektóre autobusy Northern były żółte wyjaśnia ten artykuł.

W roku 1987 firma Northern General Transport Company została sprywatyzowana. Obecnie, po przekształceniach jest to część Grupy Go-Ahead (Go-Ahead Group). 

Leyland National 11,3 nr 4444 przewoźnika Northern General Transport Company. Model firmy EFE. 

Spód modelu z podaną nazwą oraz skalą i logo EFE.

 

Detale brytyjskiego modelu.

Porównanie modelu Leylanda z przedstawionym wcześniej (tu link) Jelczem PR-110U.

Autobusy Leyland National produkowano w Wielkiej Brytanii w latach 1972 – 1985. Był to wspólny projekt dwóch znacjonalizowanych przedsiębiorstw – National Bus Company i British Leyland. W tym celu powstała nowa fabryka w miejscowości Workington.

Pojazdy te były dostępne w pięciu wersjach długości: 10,3 m, 10,6 m, 10,9 m, 11,3 m (pierwowzór dla prezentowanego modelu) i 11,6 m. Autobusy mogły mieć jedno, dwa lub trzy otwierane przez kierowcę wejścia (+ dodatkowe klamkowe drzwi awaryjne po przeciwnej stronie).

Łącznie powstało ponad 7000 tych pojazdów. Głównie na rynek Wielkiej Brytanii, a w mniejszej ilości na eksport. Autobusy Leyland National trafiły np. do Caracas w Wenezueli (aż 450 egzemplarzy – największe zamówienie eksportowe). Ponad 100 pojazdów popłynęło do miasta Kingston na Jamajce, a 40 trafiło do państwa Trynidad i Tobago. Leylandy National były także eksploatowane w Australii, Francji i Holandii oraz w Singapurze. 

Obecnie autobusy Leyland National są częścią różnych kolekcji pojazdów zabytkowych. Przykładowo taki pojazd zobaczymy w Manchester Museum of Transport. 

Prezentowany model autobusu nr 4444 był także dostępny w wersji z naklejoną na obu bokach czerwoną reklamą piwa „Vaux” i w oznakowaniu linii 310 w relacji do Sunderland. Ta wersja ukazała się w listopadzie 1993 (mój model bez reklamy trafił do sprzedaży w marcu 1993). Dodatkowo posiada ona numer rejestracyjny: MCN 843L. Tylko kilka detali więcej, a cena większa. Przeglądając Internet znalazłem nawet egzemplarz za 43,05 funtów (w oryginalnym opakowaniu).