Nowe filmy – grudzień 2025

 

Tradycyjnie raz w miesiącu zapraszam na kanał filmowy Bloga Transportowego w serwisie YouTube (Lukaszwo – Transport Movies). W grudniu 2025 opublikowałem siedem nagrań. Jedno duże 4K, a pozostałe to krótkie nagrania typu „shorts”. Tematyka tramwajowa i autobusowa. Materiały z Polski i zagranicy. 

Zaczynam od filmu 4K. To materiał tramwajowy, który powstał w Szwecji, w Goteborgu. Zobaczycie na nim różne rodzaje wagonów kursujących po mieście. Od najstarszych, do najnowszych.

Fragment filmu. Wagon typu M31 nr 303 na linii 4. 

Fragment filmu. Wagon typu M32 nr 444 na linii 10.

Fragment filmu. Wagony typu M29 nr 833+808 na linii 3.

Poniżej lista pojazdów, które zobaczycie na filmie:

0:12 - M31 nr 369 na linii 7

0:23 - M31 nr 303 na linii 4

0:33 - Autobus Volvo 7900A Hybrid na linii 18

0:46 - M29 nr 850+855 na linii 10

1:03 - M32 nr 402 na linii 3

1:12 - M32 nr 444 na linii 10

1:28 - M29 nr 842

1:53 - M29 nr 841+819 na linii 10

2:12 - M31 nr 331 na linii 1

2:41 - M31 nr 344 na linii 9

2:49 - Autobus MAN Lion`s City L LE CNG na linii X2

2:58 - M29 nr 833+808 na linii 3

3:19 - M31 nr 320 na linii 6

3:29 - M33A nr 529 na linii 1

3:56 - M33B nr 496 na linii 1.

Nagrywałem 2 maja 2024.

Teraz pora na krótkie nagrania typu „shorts”. Na początek Kraków. Prywatny autobus Mercedes-Benz O404 (rej. KMY 4RA4) skręca z ul. Pawiej w ul. Rafała Kalinowskiego. 1 listopada 2025.

Nadal Kraków. Tramwaj Duewag GT8N nr RF319. Wagon właśnie zmienił kierunek jazdy i podjeżdża do tymczasowego przystanku początkowego „Wańkowicza” przy ul. Kocmyrzowskiej. Obsługa linii nr 1. Ze względu na przebudowę linii tramwajowej do Wzgórz Krzesławickich, dalsza jazda nie była możliwa, a odcinek ten był obsługiwany wyłącznie przez wagony dwukierunkowe. 8 sierpnia 2023.

Zmieniamy miasto na Kędzierzyn-Koźle. Należący do miejscowego MZK autobus SOR BN8,5 nr 10 wyjeżdża z pobliskiej zajezdni, aby rozpocząć kurs linii 8 w relacji Kędzierzyn Dworzec Kolejowy - Nałkowskiej. 14 grudnia 2025.

Linia nr 8 w niedziele i święta (wtedy powstało nagranie) wykonuje tylko dwie pary kursów. Tu warto przypomnieć, że przed laty „ósemka” była linią szczytową, która łączyła pętle Pogorzelec i Elektrownia Blachownia. Kursował na niej także tabor przegubowy.

Ponownie Kraków. Ulica Klasztorna. Solaris Urbino 12 nr PU988 w trakcie obsługi linii 123. Kierunek: Mały Płaszów P+R. Rok produkcji 2016. Nagranie z dnia 12 sierpnia 2023. 

Wracamy na Opolszczyznę. Autobus Solaris Urbino 12 nr 170 z MZK Kędzierzyn-Koźle. Obsługa linii nr 13. Rejon dworca kolejowego w Kędzierzynie. 14 grudnia 2025.

Ostatnie grudniowe nagranie powstało w Skandynawii. Bergen, Norwegia. Tramwaj Stadler Variobahn nr 201 jako linia nr 1 (bybanen) oraz autobus Scania Citywide LE Suburban nr 7155 na linii 50E. Kaigaten, 25 sierpnia 2025.

Tramwaje z Bergen już niedługo będą szczegółowo opisane w Blogu Transportowym.

Lokomotywa EP08-001 w Krakowie Płaszowie

 

Po polskiej sieci kolejowej kursuje kilka lokomotyw w tak zwanym malowaniu retro. W Blogu Transportowym niedawno pokazywałem jedną z nich: EP07-201 (tu link do tego wpisu). Teraz pora na kolejną „perełkę”.

To elektrowóz EP08-001, który obecnie posiada malowanie odzwierciedlające jego wygląd jako fabrycznie nowej lokomotywy, czyli stan na rok 1973. Jest to maszyna wyjątkowa nie tylko ze względu na barwy, ale także dlatego, że to przedstawiciel serii elektrowozów liczącej tylko 15 egzemplarzy, w dodatku będący „numerem jeden”. Według źródeł internetowych PKP Intercity nadal eksploatuje dziewięć takich pojazdów. Ze względu na charakterystyczny pomarańczowy kolor, lokomotywy serii EP08 otrzymały ksywkę „Świnia”.

Opisywana EP08-001 historyczne, pomarańczowo-zielone barwy otrzymała niedawno, w lipcu 2025. To piękny efekt współpracy miłośników kolei z PKP Intercity.

Lokomotywę EP08-001 w tej ciekawej wersji kolorystycznej udało mi się sfotografować na stacji Kraków Płaszów w dniu 19 grudnia 2025. Prowadziła ona skład wagonowy zastępujący spalinowe zespoły trakcyjne serii SD85 z SKPL, które na co dzień obsługują pociąg IC „Bieszczady” z Krakowa Głównego do Zagórza. Przyczyna tej podmiany to prace torowe na odcinku Krosno – Targowiska.

EP08-001 prowadziła więc pociąg IC 30112 „Bieszczady” w relacji Kraków Główny (9:30) - Krosno (12:40). Elektrowóz dojeżdżał jednak tylko do Jasła, bo dalszy odcinek do Krosna nie jest zelektryfikowany. Pomiędzy Jasłem i Krosnem wagony prowadziła lokomotywa spalinowa z SKPL. Na odcinku Krosno – Targowiska funkcjonowała autobusowa komunikacja zastępcza, a dalej, do Zagórza podróż można było kontynuować spalinowym pociągiem z SKPL.

Lokomotywa EP08-001 w charakterystycznym, historycznym malowaniu w trakcie postoju na stacji Kraków Płaszów. Obsługa pociągu IC 30112 „Bieszczady” w relacji Kraków Główny (9:30) - Krosno (12:40). 19.12.2025.

Nagrałem wówczas również krótki film. Tak EP08-001 prezentowała się w trakcie odjazdu z Krakowa Płaszowa.

Obsługa pociągu IC 30112 „Bieszczady” przez EP08-001 nie była przypadkowa. To zasługa pasjonata kolei, jednocześnie maszynisty, który prowadzi na Facebooku profil „Maszynista Łuki-007” (tu link). Z umieszczonych tam informacji wynika, że prowadziły go także inne lokomotywy w barwach retro, np. zielone EU07-052 i EP07-201. Super pomysł. Dziękuję.

Autosany H9-21 w Krakowie

 

Jeszcze około 10 lat temu zobaczenie Autosana serii H9 w ruchu nie było zbyt trudne. Dość licznie występowały one w całej Polsce. Tak było również w Krakowie. Dokładnie chodzi mi o modele H9-20 i H9-21. 

Sytuacja zmieniła się i zastąpił je nowszy tabor. Okazuje się jednak, że w stolicy Małopolski można jeszcze natrafić na taki pojazd. W dość krótkim czasie „upolowałem” aż dwie „dziewiątki”. Przyznam, że nie spodziewałem się tego.

Pierwszy z tych autobusów ma swoje stałe miejsce postoju na osiedlu Lubocza. Dokładnie na placu przy ul. Łuczanowickiej, obok nowej restauracji Colorova. 

To Autosan H9-21.41S z 1999 roku. Rejestracja: KK 5698M. VIN: SUASW3AAPXS021474. Przebieg: 499890 km (dane za portalem Bezpieczny Autobus). 

Niestety w Internecie nie znalazłem żadnych informacji na temat tego konkretnego egzemplarza. Czyj był i kto posiada go teraz, jakie jest jego zastosowanie. Ważne, że jest w Krakowie. 

Autosan H9-21.41S o rejestracji KK 5698M, który parkuje przy restauracji Colorova. 11.11.2025.

Na drugiego z Autosanów serii H9 natrafiłem w innej części miasta. Na terenie Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim. Dokładnie na ul. Mieczysławy Ćwiklińskiej. Stał na miejscach postojowych w rejonie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 6 Państwowej Straży Pożarnej (kiedyś fotografowałem tam Jelcza 317 – tu link do wpisu na jego temat).

Tym razem to gość z innej części Polski, dość odległej. Rejestracja (żółta dla pojazdu zabytkowego) wskazuje województwo pomorskie, powiat pucki. Natomiast portal Bezpieczny Autobus informuje, że województwem, w którym obecnie zarejestrowano pojazd jest mazowieckie. 

To Autosan H9-21.41S z 2002 roku. Rejestracja: GPU 8T. VIN: SUASW3AAP2S022019. Przebieg: 359336 km.

W przypadku tego autobusu, historia jest dobrze opisana w Internecie. Jego pierwszym właścicielem był Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Opolu Lubelskim, eksploatujący pojazd zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli jako autobus szkolny (w charakterystycznym pomarańczowym malowaniu). W roku 2013 „gimbus” zmienił właściciela. Potem miało to miejsce jeszcze kilkukrotnie, a ostatni raz w 2024 roku, kiedy to trafił do miejscowości Kobyłka w województwie mazowieckim. Być może jego postój w Krakowie oznacza następną zmianę właściciela.

Autosan H9-21.41S o rejestracji GPU 8T. Ulica Mieczysławy Ćwiklińskiej. 2.01.2026.

Autosan H9-21.41S to odpowiedź producenta z Sanoka na reformę edukacji w 1999 roku, wprowadzającą między innymi gimnazja. Koniecznym stał się dowóz dzieci do szkół, a zatem władze lokalne musiały inwestować w niezbędny do realizacji tego zadania tabor. Litera „S” na końcu oznaczenia modelu oznacza „szkolny”. Ponieważ przedstawiony na początku artykułu krakowski Autosan to także H9-21.41S, zatem jego pierwszym zadaniem na pewno była obsługa którejś z polskich szkół. 

Autosany H9-21 na krakowskich ulicach to już wyjątkowa rzadkość. Nie oznacza to jednak, że marki tej nie ma już w stolicy Małopolski. Wręcz przeciwnie. Jest i ma się całkiem dobrze. W szkołach nauki jazdy na Autosanach uczą się przyszli kierowcy zawodowi, a MPK wciąż kupuje nowe egzemplarze najkrótszej wersji. 

Autosan A1012T o rejestracji KR 6KU57 to narzędzie do nauki dla przyszłych kierowców autobusów. Na boku pojazdu podano nazwy dwóch szkół: Codex i LUZ. Autosan ten to rocznik 2008. Co ciekawe, jako fabrycznie nowy był eksploatowany w Szwecji, a dopiero od 2019 roku w Polsce. Według portalu Bezpieczny Autobus, ma na liczniku ponad 289022 km. Na zdjęciach udokumentowany w trakcie przejazdu przez al. Andersa, obok DH Wanda. 3.03.2025.

 

MPK Kraków eksploatuje ponad 30 takich małych Autosanów Sancity 9LE (M09LE). Tu jeden z najnowszych egzemplarzy, nr DA150 z 2024 roku (eksploatacja od 2025 roku). Ul. Ćwiklińskiej, obsługa aglomeracyjnej linii 284 w relacji Wieliczka Centrum - Nowy Bieżanów Południe. 2.01.2026.

Inne wpisy dotyczące autosanów H9-21 i H9-20 są dostępne pod tym linkiem.

Dni NATO 2022 Ostrawa (4) – Avia

 

Wracam do tematu Dni NATO 2022. Ostatnio prezentowałem dwa duże samoloty transportowe, które można było wówczas oglądać. Tu link do tego wpisu. Teraz pora na małą przerwę od pojazdów latających. 

Dni NATO to również możliwość zobaczenia różnego rodzaju ciężarówek, także o dość specyficznym zastosowaniu. Przykładem tego jest bohaterka niniejszego wpisu.

To Avia A31 będąca stałym elementem obsługi naziemnej na lotnisku w Ostrawie-Mošnovie. Pełni tam funkcję lotniskowego zasilacza naziemnego, czyli tak zwanego GPU (Ground Power Unit). W czeskiej terminologii wojskowej i lotniczej często nazywa się ją po prostu „pozemní zdroj” lub „agregát”. Innymi słowy to samobieżny agregat.

Jej zadaniem jest dostarczanie energii elektrycznej, bo samoloty na ziemi potrzebują prądu do działania systemów pokładowych (awionika, oświetlenie, klimatyzacja), a nie zawsze mogą korzystać z własnego generatora (APU), który zużywa paliwo lotnicze i generuje hałas. Dokładnie tak było w przypadku udostępnionego zwiedzającym potężnego Boeinga C-17A Globemaster III. To właśnie on był odbiorcą energii dostarczanej przez Avię.

Avia A31 z zabudową agregatu. Jako tło transportowy Boeing C-17A Globemaster III z armii USA. Nawierzchnia przy wylocie rur wydechowych agregatu jest dość mocno okopcona. 17.09.2022.

Z informacji znalezionych w Internecie wynika, że zabudowa ciężarówki skrywa silnik spalinowy (najprawdopodobniej marki Zetor), który napędza prądnicę generującą prąd o parametrach lotniczych: 115 V / 400 Hz (AC) oraz 28 V (DC). Na powyższych zdjęciach widać dwie rury wydechowe wychodzące z zabudowy, zatem ukryte są tam dwa silniki i najprawdopodobniej każdy z nich generuje inne napięcie.

Dodatkowo obok transportowego Boeinga stał inny agregat – brytyjskiej marki Houchin. Od roku 2018 jest to część spółki ITW GSE, której zadanie to „dostarczanie branży lotniczej najczystszych, najbardziej niezawodnych i najbardziej ekonomicznych systemów obsługi naziemnej” – cytat ze strony internetowej ITW GSE. Podano tam również, że: „Od 2018 roku sprzedajemy nasze produkty wyłącznie pod marką ITW GSE. Nazwa ta powstała w wyniku procesu konsolidacji marek, w ramach którego połączono dotychczasowe marki AXA Power, Hobart, Houchin, J&B Aviation i ITW GSE Military”.

Pokazany w Ostrawie agregat marki Houchin nie był samobieżny. To przyczepa.

Przyczepa-agregat nieistniejącej już marki Houchin. Obok Boeing C-17A Globemaster III, a w tle bombowiec B-52H Stratofortress. 17.09.2022.

Avia A31 i Houchin obok Boeinga C-17A Globemaster III, a w tle oblegany przez tłumy zwiedzających Lockheed C-5M Super Galaxy. 

Kultowych ciężarówek czechosłowackiej produkcji na Dniach NATO 2022 było całkiem sporo. Przyznam wręcz, że nawet zbyt dużo, bo niekiedy brakowało mi już sił i chęci do ich dokumentowania. Nie były to już jednak Avie, tylko Tatry. Tatry, wszędzie Tatry. Pojawią się one dopiero w późniejszych odcinkach tego reportażu. W następnym wracam do tematu wielkich samolotów.

Tu link do pierwszej części relacji z Dni NATO 2022.

Podsudecką do Świdnicy 20 lat temu (5), Kamieniec Ząbkowicki – czynne ST43, SP42, SU42 i SU45

 

Blog Transportowy zawiera wiele materiałów sprzed lat. Przykładem tego jest seria wpisów dotyczących mojego przejazdu Magistralą Podsudecką z Kędzierzyna-Koźla do Świdnicy w roku 2000. Ostatnio pokazałem kilka lokomotyw udokumentowanych w Kamieńcu Ząbkowickim (tu link), teraz pora na ciąg dalszy.

Kiedy fotografowałem między innymi odstawione lokomotywy ST43-244 i ST43-246, torem obok przejechał bardzo ładny „Rumun”. To ST43-312. Lokomotywa była wówczas rok po naprawie rewizyjnej, a lakier prezentował się tak, jakby właśnie wyjechała z ZNTK. 

Maszyna podczepiła się do stojącego w rejonie dworca składu towarowego. Około 15 wagonów typu dumpcar (Fas, 418Vc). Później odjechała z nimi w stronę Nysy. Niestety nie mam zdjęcia ze składem.

ST43-312 to 1972 rocznik. Lokomotywa na stałe związana z Dolnym Śląskiem, także z „szopą” w Nysie. Jak podaje Ilostan Pojazdów Trakcyjnych, ST43-312 zezłomowano w grudniu 2020 roku.

ST43-312 odjeżdża z lokomotywowni w Kamieńcu Ząbkowickim. 3.11.2000.

Inna uruchomiona wówczas maszyna to SP42-023. To również rocznik 1972. Około 2007 roku (może wcześniej) odstawiona na terenie lokomotywowni w Opolu. Kasacja w 2010 roku.

W trakcie mojego krótkiego pobytu w Kamieńcu Ząbkowickim SP42-023 nie jeździła. Stała przez dłuższy czas na włączonym silniku w rejonie hali napraw.      

SP42-023 stoi na włączonym silniku w rejonie hali napraw lokomotywowni Kamieniec Ząbkowicki. 3.11.2000.

Z lokomotywowni w stronę dworca odjechał „Polsat”. To SU42-537. W tej żółtej postaci od lipca 2000, czyli wówczas raptem kilka miesięcy po zakończeniu prac. Wcześniej, przed przebudową na SU42 (w ZNTK Nowy Sącz, obecnie NEWAG), była to SP42-221 z 1977 roku.

Według Ilostanu Pojazdów Trakcyjnych, w roku 2012 maszyna oczekiwała kasacji i wówczas kupił ją NEWAG. Dodatkowych informacji brak.

W trakcie opisywanej podróży, SU42-537 podstawiła się do składu pociągu osobowego nr 4431 z Kamieńca Ząbkowickiego do Jaworzyny Śląskiej.

SU42-537 wyjeżdża do obsługi pociągu osobowego nr 4431 w relacji Kamieniec Ząbkowicki - Jaworzyna Śląska. 3.11.2000.

Z hali lokomotywowni wyjechała SU45-011. Wówczas stała obsługa pociągów na Magistrali Podsudeckiej, regularnie goszcząca np. w Kędzierzynie-Koźlu. Zatrzymała się obok mnie i po zmianie kierunku jazdy i toru wróciła pod halę.

SU45-011 to rocznik 1971. Pierwotnie jako SP45-011. Jak podaje Ilostan Pojazdów Trakcyjnych, modernizacja lokomotywy nastąpiła w 1990 roku, a zmiana oznaczenia z SP na SU w 1992 roku. Fizyczna kasacja została przeprowadzona w 2011 roku.

SU45-011 manewruje na terenie lokomotywowni. Po prawej stronie widać fragment ST43-77, a w dali ET22-8??. Po lewej nieokreślona SM42 (lub SP42) i dalej najprawdopodobniej SU46-054. 3.11.2000.

W następnej części tej relacji pokażę spalinówki ustawione w bezpośrednim sąsiedztwie hali lokomotywowni w Kamieńcu Ząbkowickim. Miedzy innymi będą to pojazdy serii SP32.