Dni NATO 2022 Ostrawa (3) – duże samoloty transportowe

 

Minęło już sporo czasu od publikacji ostatniej części relacji z Dni NATO 2022, zatem wracam do tematu. Zakończyłem już prezentację cywilnych samolotów, które można było wówczas zobaczyć (tu link). Teraz pora na obiecane maszyny wojskowe. 

Dla przypomnienia, opisywana impreza odbyła się w dniach 17 i 18 września 2022 na terenie lotniska Mošnov w rejonie Ostrawy (Ostrava Airport). Bez wątpienia jedną z jej największych atrakcji była możliwość zobaczenia z bliska wielkich samolotów transportowych. Do niektórych nawet każdy mógł wejść. Odbywały się także dynamiczne pokazy. 

Te maszyny znajdowały się bezpośrednio przy wejściu na teren wystawienniczy, zatem wciąż oblegały je tłumy zwiedzających. 

Jedną z nich był ciężki wojskowy samolot transportowy Boeing C-17A Globemaster III z USA - Air Force. Jego numer to 80057 (98-0057). Rocznik 1999.

Maszyna ta przyleciała z USA, ze stanu Nowy Jork. Tam ma swój stały przydział – w New York Air National Guard (NY ANG), czyli tłumacząc Nowojorska Gwardia Narodowa Powietrzna. Jest ona częścią Gwardii Narodowej Powietrznej, formacji rezerwowej pod dowództwem Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. 

Dokładnie należy do 105th Airlift Wing (105. Skrzydło Lotnictwa Transportowego). Jednostka ta stacjonuje w bazie lotniczej Stewart w hrabstwie Orange. 

Boeingi C-17 Globemaster III były produkowane w latach 1991 – 2015. Łącznie powstało 279 egzemplarzy takich samolotów. Zdecydowana większość trafiła do sił zbrojnych USA. Inne kraje, których armie użytkują takie maszyny to np. Australia, Kanada, Wielka Brytania, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Indie. W ramach programu Strategic Airlift Capability trzy C-17 są wspólnie eksploatowane przez kilka państw NATO, w tym przez Polskę. 

Boeing C-17A Globemaster III był dostępny dla zwiedzających. Miał otwartą część ładunkową, do której można było wejść.

Boeing C-17A Globemaster III nr 80057 z New York Air National Guard pośród tłumów odwiedzających Dni NATO 2022 w Ostrawie. 17.09.2022.

Boeing C-17A Globemaster III miał udostępniony pokład ładunkowy. Praktycznie każdy odwiedzający chciał go zwiedzić, więc było tam dość tłoczno.

Boeing C-17A Globemaster III. Detale wnętrza.

Boeing C-17A Globemaster III. Detale zewnętrzne.

Porównanie wielkości. Boeing C-17A Globemaster III pośród samochodów i namiotów. Nad ogonem widoczny spadochroniarz - różne pokazy to dodatkowa atrakcja tej imprezy. 

Przy Boeingu C-17 ustawiono innego, większego kolosa. To Lockheed C-5M Super Galaxy (L-500). Samolot o oznaczeniu 86-0013. Rocznik 1987. To także maszyna z USA - Air Force. Otrzymała ona imię „Spirit of Normandy” (tłumacząc: „Duch Normandii”) i numer 60013. 

Zgodnie z napisami na samolocie, ma on przydział do Air Force Reserve Command (Dowództwo Rezerwy Sił Powietrznych). Wewnątrz wisiała flaga stanu Teksas, więc tam zapewne mieści się lotnisko bazowe tej wielkiej maszyny.

Oczywiście ten samolot również był oblegany przez tłumy. Jego wnętrze udostępniono zwiedzającym. Co ciekawe, maszyna ta może być ładowana zarówno od przodu (kabina podnosi się do góry), jak i z tyłu. Zatem możliwe było przejście przez cały samolot.

Lockheed C-5 Galaxy powstał w ilości 161 egzemplarzy (w latach 1968 – 1973 wersja C-5A i w latach 1985 – 1989 wersja C-5B). Jego producent to amerykańska firma Lockheed, która działała w latach 1927 – 1995. Następnie doszło to fuzji z Martin Marietta Corporation, której efektem jest nadal funkcjonujący Lockheed Martin, działający w sektorze lotniczym i obronnym.

Lockheed C-5 Galaxy to jeden z największych samolotów transportowych świata. Ma zasięg międzykontynentalny. USA Air Force eksploatują go od 1969 roku i były jedynym odbiorcą. Maszyny te wspierały amerykańskie wojsko we wszystkich głównych konfliktach (np. Wietnam, Irak, Afganistan) oraz w operacjach sojuszniczych. 

Obecnie wszystkie eksploatowane samoloty Lockheed C-5 Galaxy są po modernizacji, a w związku z tym ich nazwa została zmieniona na Lockheed C-5M Super Galaxy.

Lockheed C-5M Super Galaxy (L-500) z USA  Air Force. Maszyna nr 60013 (86-0013). Widok na przód kolosa. Dziób podniesiony, a w związku z tym otwarta część ładunkowa. 17.09.2022.

Lockheed C-5M Super Galaxy (L-500). Widok na tył wielkiej maszyny.

Lockheed C-5M Super Galaxy (L-500). Wnętrze transportowego kolosa.

Lockheed C-5M Super Galaxy (L-500) - specyfikacja techniczna. Banery ustawione wewnątrz samolotu.

Lockheed C-5M Super Galaxy (L-500). Porównanie wielkości w stosunku do samochodów i namiotów.

Jeszcze jedno porównanie wielkości. Fragment Lockheeda C-5M Super Galaxy (L-500) i stojący obok śmigłowiec Bell AH-1Z Viper z Marines (Korpus Piechoty Morskiej). 

Boeing C-17A Globemaster III i Lockheed C-5M Super Galaxy nie były jedynymi samolotami transportowymi pokazanymi w trakcie Dni NATO 2022. Zaprezentuję je już wkrótce. W następnej części tej relacji mały przerywnik od lotnictwa, choć z samolotem w tle. Ciężarówka Avia obsługująca miejscowe lotnisko.

Część nr 4 - Avia.

Tu link do pierwszej części relacji z Dni NATO 2022.

Niebieski „sputnik” w Krakowie

 

Biuro Turystyki Kolejowej TurKol.pl już od wielu lat uruchamia różne pociągi specjalne. Na temat niektórych pisałem w Blogu Transportowym, np. o przejeździe składem z lokomotywą SU46 (tu link). Niedługo pojawi się też relacja z imprezy o nazwie „Bieszczady 2025”, która zaczynała i kończyła się na stacji Kraków Główny. 

W stolicy Małopolski Turkol ze swoją ofertą pojawia się zazwyczaj raz na rok. Biorąc pod uwagę duże zainteresowanie, to zdecydowanie zbyt mało. Na szczęście w roku 2025 to się zmieniło i jeszcze inna impreza kolejowa dotyczyła Krakowa. To „Katarzynki 2025”.

Z tej okazji, w sobotę i niedzielę (22 i 23 listopada) uruchomiono kilka pociągów specjalnych. Najpierw obsłużyły one węzeł poznański. Były to „Koziołek” (Poznań Główny 8:06 – Poznań Starołęka 8:11/25 – kolejowa estakada północna – Złotniki 9:00/26 – Poznań Podolany 9:31/32 – Poznań Główny 9:40) i „Katarzynka” (Poznań Główny 9:53 – Poznań Starołęka 9:58/10:00 – Poznań Franowo – Poznań Wschód 10:15/16 – Poznań Garbary 10:19/20 – Poznań Główny 10:25). 

Potem pociąg specjalny wyruszył do Krakowa Głównego. Nazwano go „Karo” (Poznań Główny 10:32 – Poznań Starołęka 10:37/38 – Jarocin 11:20/22 – Pleszew 11:37/39 – Kalisz 12:12/13 – Zduńska Wola 13:02/03 – Zduńska Wola Karsznice 13:11/12 – Kłobuck 14:06/07 – Pyrzowice Lotnisko 14:53/58 – Dąbrowa Górnicza Wsch. – Kraków Główny 16:45).

Zestawienie pociągu było bardzo ciekawe, można stwierdzić, że mocno oryginalne. Prowadziła go wyjątkowa maszyna w dość nietypowych barwach. To niebieski „sputnik” z SKPL, a dokładniej elektrowóz o oznaczeniu 3E-100-030. Rocznik 1961.

Lokomotywa ta trafiła do SKPL w 2021 roku. Wcześniej była czerwona i jeździła dla polskiego oddziału kolei niemieckich - DB Cargo Polska. Pod taką nazwą od 2016 roku, a we wcześniejszym okresie, od 2009 roku dla DB Schenker Rail Polska. 

W roku 2014 zmieniono oznaczenia elektrowozu na obecnie stosowane, czyli 3E-100-030. Wówczas zyskał on także czerwone malowanie. Wcześniej „sputnik” ten był eksploatowany pod numerem 3E/1-30. 

Jest to dawna lokomotywa kolei piaskowych. W roku 1961 jako fabrycznie nowa przyjęta na stan przez PMP-PW (Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego). W roku 1991 przedsiębiorstwo zlikwidowano, a jego tabor trafił do różnych kopalń piasku i oddzielnych przedsiębiorstw transportowych (PTiGK). Opisywana lokomotywa stała się własnością Kopalni Piasku „Szczakowa” (niektóre źródła podają, że nastąpiło to już w 1990 roku). 

Od roku 2004 lokomotywę eksploatował inny podmiot: PCC Rail Szczakowa, a od 2009 wspomniany powyżej DB Schenker Rail Polska. Maszyna ta ma więc bardzo bogatą historię, a przede wszystkim wywodzi się z kultowej kolei piaskowej. Wspaniale więc, że udało się ją zachować i okazyjnie wykorzystywać do obsługi pociągów specjalnych. Mimo jej modernizacji i barw, które mocno odbiegają od historycznych. 

Niebieski elektrowóz nie stał się jedynym „mocnym kolorystycznym akcentem” tego pociągu. Był on wielobarwny i zdecydowanie mianem retro nie można go określić. Za maszyną jechały dwa wagony klasy pierwszej z PKP Intercity, potem tabor SKPL: klasa druga (ex DB), czerwony Wars i kremowo-czerwona „jedynka”.  

To właśnie na stacji Kraków Główny udało mi się udokumentować ten „egzotyczny” pociąg. Przyjechał przed czasem i nie na ten peron, który mi podano, więc niestety wjazdu nie nagrałem. 

Lokomotywa 3E-100-030 z SKPL z pociągiem specjalnym „Karo”. Peron drugi stacji Kraków Główny. 22.11.2025.

Niebieski, 64-letni elektrowóz z SKPL mocno kontrastował z najnowszym taborem PKP Intercity, który odjeżdżał z sąsiedniego peronu nr 3. To produkt z lipca 2025, EU160-081. Maszyna prowadzi pociąg IC 37102 „Ślązak” z Przemyśla Głównego do Poznania Głównego. Trasę do stolicy Wielkopolski pokona on całkiem inaczej, niż skład specjalny Turkolu. Przez między innymi Mysłowice, Bytom (ze względu na prace remontowe z pominięciem Katowic), Gliwice, Strzelce Opolskie, Opole Główne, Wrocław Główny. 22.11.2025.

Poniżej nagranie odjazdu składu Turkolu. Już bez pasażerów, zjazd na nocleg, chyba do Bieżanowa. Co ciekawe, nim ruszył, a kilka minut już stał, z megafonów podano zapowiedź, że pociąg ten właśnie wjedzie.

Następnego dnia, 23 listopada 2025 niebieski „sputnik” kursował po Krakowie. Dodatkową atrakcją tych przejazdów była piękna zima – dość obficie sypnęło śniegiem. 

Jako pierwszy wyruszył pociąg „Lajkonik” (Kraków Główny 11:36 – Kraków Batowice 11:44/45 – Kraków Nowa Huta 11:57/12:04 – Kraków Bieżanów 12:21/29 – Kraków Płaszów 12:33/44 – Kraków Główny 12:50), a potem „Obwarzanek” (Kraków Główny 13:00 – Kraków Mydlniki 13:07/53 – Kraków Nowa Huta 14:15/17 – Kraków Płaszów 14:46).

Tak skończyło się kursowanie „sputnika” po Krakowie. Następny pociąg wyruszał w kierunku Poznania. To „Kier”, początkowo do Tarnowskich Gór (Kraków Główny 14:56 – Bytom 16:29/34 – Tarnowskie Góry 16:47). Tam zmieniał nazwę na „Sztolnia” i jechał do miejscowości Tworóg (Tarnowskie Góry 16:49 – Tworóg 17:02/17 – Tarnowskie Góry 17:32). Potem znów jako „Kier” zmierzał do Poznania (Tarnowskie Góry 17:45 – Ostrów Wielkopolski 19:45/46 – Jarocin 20:19/20 – Poznań Główny 21:07).

Niestety w niedzielę nie miałem możliwości dokumentowania tego wyjątkowego składu. Mam nadzieję, że Turkol w planach na 2026 rok miasto Kraków również uwzględni więcej niż jeden raz.

Ikarusy według AI

 

Wracam do tematu pojęcia sztucznej inteligencji o różnego rodzaju pojazdach. Kiedy poprosiłem o wygenerowanie zdjęć autobusu Jelcz PR-110, powstały dziwne twory, które bardzo nawiązywały do Ikarusów serii 200 (pisałem o tym tutaj). Uznałem zatem, że AI nie będzie mieć żadnych problemów z tworzeniem obrazów takich autobusów. To właśnie one są tematem tego wpisu.

Na początek poprosiłem o realistyczny obraz autobusu Ikarus 260 w scenerii polskiego miasta z lat 80-tych. Otrzymałem ciekawego dziwoląga jadącego do centrum. Oczywiście malowanie w żaden sposób nie odpowiada realiom tamtego okresu. Przy okazji ludzie chodzą po ulicy. Osobówka po prawej stronie to też dziwny mutant.

Wygenerowany przez AI obraz autobusu Ikarus 260 w scenerii polskiego miasta lat 80-tych.

Zmieniłem polecenie, prosząc jedynie, aby Ikarus był niebieski. Powstał zupełnie inny pojazd. Mocno wykadrowany, więc nie widać dodatkowych, pewnie niepoprawnych elementów otoczenia (cały czas mają to być lata 80-te ubiegłego wieku). Nie pasuje np. żółta rejestracja i przede wszystkim marka, którą nie jest Ikarus, a Ikarrs. 

Patrząc do wnętrza pojazdu widziałbym bardziej model 255.

Wygenerowany przez AI obraz autobusu Ikarus 260 w scenerii polskiego miasta lat 80-tych.

Imprezy transportowe, które polegają na przejazdach autobusami (przykładowy link), często uwzględniają tak zwany „offf road”, czyli podróż po różnych bezdrożach. Osobiście bardzo lubię taki punkt programu. Postanowiłem więc skierować generowanego przez AI Ikarusa na polną drogę. 

Wyszło dość ciekawie. Wersja dwudrzwiowa.

Ikarus 260 na polnych bezdrożach.

Druga opcja, także dwudrzwiowa (drzwi dość fantazyjne). Brak dodatkowych elementów w tle w postaci np. pojazdów, budynków powoduje, że obraz jest bardzo realistyczny (oczywiście przyjmując, że była taka wersja Ikarusa). 

Ikarus 260 na polnych bezdrożach.

Postanowiłem sprawdzić, jak AI radzi sobie ze śniegiem. Wyraźnie zaznaczyłem, że ma być go dużo. Liczyłem np. na zaspy. 

Śnieg wprawdzie dostałem, ale nie w takiej ilości. Całość wyszła dość ładnie.

Ikarus 260 według AI w wersji zimowej.

Poprosiłem zatem o drugą wersję.

Śniegu przybyło, a Ikarus częściowo stał się bardziej rzeczywisty. Niestety efekt psują mocno nietypowe drzwi. 

Ikarus 260 według AI w wersji zimowej.

Netflix prowadzi obecnie dość intensywną kampanię promującą piąty (i ponoć ostatni) sezon serialu Stranger Things. W Polsce dotyczy ona także komunikacji miejskiej, np. kursujący po Poznaniu specjalny filmowy tramwaj, czy przystanek autobusowy w Bydgoszczy, udający element ze świata serialu. 

Podążając za modą na Stranger Things, postanowiłem przenieść Ikarusa 260 w realia serialu. AI stworzyło różne wersje. Moim zdaniem najciekawsza jest właśnie ta. Autobus ma elementy charakterystyczne dla pojazdów amerykańskich. Na tablicy kierunkowej pięknie podana relacja (akcja toczy się w mieście Hawkins), która niestety wygląda jak wyświetlana diodami, których w latach 80-tych nie było. Może to jednak tylko mocno podświetlony film, jak np. w autobusach marki DAB.

Zdjęcie dość ciemne, ale przez to dobrze oddające klimat serialu, który jest miksem różnych gatunków filmowych, w tym horroru.

Ikarus 260 dla USA według AI. Miasteczko Hawkins z serialu Stranger Things.

Teraz tyle w temacie zdjęć Ikarusów generowanych przez AI. Na pewno za jakiś czas w Blogu Transportowym zagoszczą kolejne wersje.

Nowe filmy – październik 2025

 

Zgodnie z comiesięczną tradycją, pora na zestawienie nowych filmów opublikowanych na kanale YouTube Bloga Transportowego (Lukaszwo – Transport Movies). W październiku 2025 było ich osiem. Tradycyjnie jeden większy (4K), a reszta to krótkie nagrania typu „shorts”. Tematyka kolejowa i tramwajowa.

Główny motyw październikowych filmów to impreza kolejowa „Bieszczady 2025” zorganizowana przez Biuro Turystyki Kolejowej TurKol.pl, dokładnie pierwszy z uruchomionych wówczas pociągów specjalnych. To „Żelazny” w relacji Kraków Główny - Stalowa Wola Rozwadów przez Tarnów, Żabno, Tarnów, Dębicę, Chorzelów, Tarnobrzeg. Trójwagonowy pociąg prowadziła lokomotywa SU42-536 z SKPL.

To właśnie „Żelazny” i prowadząca go lokomotywa są bohaterami dużego nagrania 4K.

Fragment filmu. SU42-536 z pociągiem „Żelazny” w Żabnie.

Fragment filmu. SU42-536 z pociągiem „Żelazny” odjeżdża z Dębicy w stronę Mielca.

Oto, co zobaczycie na filmie:

0:12 - Stacja Kraków Główny. SU42-536 podjeżdża do składu.

0:44 - Stacja Kraków Główny. Dźwięki silnika SU42-536. Lokomotywa podpinana do wagonów.

1:27 - Stacja Bochnia. Postój pociągu. Dźwięki silnika lokomotywy.

1:35 - Stacja Tarnów. Zmiana kierunku jazdy. Oblot składu przed odjazdem do Żabna.

3:04 - Żabno, dawna stacja. Zmiana kierunku jazdy. Oblot składu przed powrotem do Tarnowa.

5:38 - Żabno, dawna stacja. Pociąg gotowy do powrotu do Tarnowa. Dźwięki silnika lokomotywy.

5:52 - Przejazd z Żabna do Tarnowa. Widok z pierwszego wagonu na lokomotywę.

6:24 - Stacja Dębica. Odjazd pociągu w stronę Mielca.

Nagrywałem 17 października 2025.

Dwa z krótkich filmów typu „shorts” to również pociąg „Żelazny”. Na początek zapraszam do Żabna koło Tarnowa. Sporadycznie docierają tam tylko pociągi towarowe. To obecnie końcowy punkt dawnej linii do Szczucina. 

Lokomotywa SU42-536 wykonuje oblot składu. Przejazd jest trochę utrudniony, bo tor w kilku miejscach mocniej przykryła ziemia. 

Teraz stacja Dębica. Pociąg „Żelazny” odjeżdża w stronę Mielca. Lokomotywa pięknie „kopci” i „gwiżdże”. Prawdziwy „Diesel power”. 

Zmieniamy środek transportu i kraj. Norwegia, Bergen. Tramwaj określany mianem kolei miejskiej Bybanen. To Stadler Variobahn nr 218. Po zmianie kierunku jazdy wagon obsługując linię nr 1 podstawia się na przystanek początkowy na terenie miejscowego lotniska. 24 sierpnia 2025.

Ponownie kolejowo i w Polsce. Stacja Oświęcim. Niedawno uruchomione połączenie z Krakowa do Bielska. 

ED74-001 z PKP Intercity odjeżdża jako pociąg IC „Baltazar” relacji Kraków Główny (14:24) - Bielsko-Biała Główna (15:49). 4.10.2025.

Wracamy do Norwegii. Tym razem Oslo. 

Tramwaj CAF Urbos 100 nr 443 na linii 19. Lokalne oznaczenie modelu to SL18. Przejazd z ulicy Kirkeristen w Stortorvet. 17 czerwca 2025.

Jeszcze raz stacja Oświęcim. Odjazd lokomotywy EP09-017 z PKP Intercity, która prowadzi pociąg EC „Porta Moravica” z austriackiego Grazu do Przemyśla Głównego. Pociąg zestawiony z wagonów austriackich kolei ÖBB i szwajcarskich SBB-CFF-FFS, w tym słynny wagon panoramiczny „Gotthard Panorama Express”. 16.08.2024.

Od nowego rozkładu jazdy 2025/2026 pociąg będzie obsługiwany wagonami kolei czeskich, a zatem nie będzie w nim już „atrakcji turystycznej”, czyli panoramicznej pierwszej klasy. Szkoda.

Ostatni z październikowych filmów to ponownie materiał z Norwegii. Bergen. Końcówka linii tramwajowych nr 1 i 2 w centrum miasta.

Kurs do lotniska rozpoczyna wagon Stadler Variobahn nr 233 na linii 1. W tle na przystanku końcowo-początkowym linii 2 stoi Stadler Variobahn nr 203. 25 sierpnia 2025.

Pociąg specjalny „Żelazny” już niedługo będzie bohaterem większego wpisu w Blogu Transportowym. Nim to jednak nastąpi, zapraszam do lektury materiału o innej imprezie kolejowej zorganizowanej przez Turkol. Pociągiem do Baborowa – tu link.

Będę także pisał o tramwajach w norweskim Bergen.