Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Avia. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Avia. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 19 maja 2026

Liaz z Sofii, Madara

 

W Blogu Transportowym będę stopniowo zamieszczał różne materiały ze stolicy Bułgarii. Udało mi się tam udokumentować wiele ciekawych pojazdów. Głównie są to tramwaje kursujące po Sofii, ale mam także sporo starych ciężarówek. W większości produkcji radzieckiej, będących już eksponatami muzealnymi. 

Natrafiłem także na czynny już starszy wiekiem pojazd. To Liaz będący pogotowiem technicznym, najprawdopodobniej dedykowanym tylko do trakcji tramwajowej. Przypuszczalnie to własność miejskiego przewoźnika СКГТ-Електротранспорт lub jakiejś oddzielnej firmy zajmującej się np. utrzymaniem torowisk. 

Na kabinie napisy „АВАРИЕН”, które Google tłumaczy na „nagły wypadek”. Bardziej bym tu widział jednak słowo „awaryjny”. Określenie, które w Polsce przed laty było dość często używane celem nazwania taboru technicznego, ratunkowego.  

Ciężarówka nie miała na sobie żadnych oznaczeń, a jej jedynym wyróżnikiem była tablica rejestracyjna: CA 4993 AP.

Kiedy przeglądałem Internet, aby ustalić coś więcej na temat tego pogotowia technicznego, natrafiłem na informację, że to nie jest czechosłowacki Liaz, lecz produkt bułgarski. W miejscowości Szumen od roku 1957 funkcjonowało przedsiębiorstwo Madara, utworzone w celu produkcji pojazdów. Już w roku 1958 bramy zakładu opuściły pierwsze ciężarówki. Były to oparte na radzieckiej licencji GAZ-y 51. 

Później produkowano także inne modele. Madara była również producentem części, np. osi do ciężarówek czechosłowackich. Taka współpraca zaowocowała podpisaniem w roku 1981 umowy licencyjnej pomiędzy Czechosłowacją i Bułgarią na produkcję ciężarówek marek Skoda i Liaz. Licencja dotyczyła okresu 1981 – 2000. 

Bułgarskie Liazy powstawały pod nazwą Madara-Liaz i obejmowały początkowo pojazdy serii 100, 110, a następnie 150 i 151. Ta licencyjna wersja miała na masce oprócz tradycyjnego znaczka Liaz, napis Madara pisany cyrylicą. 

Według źródła internetowego, bohater tego wpisu to Madara-Liaz 110. Pojazd stoi w samym centrum Sofii, na Bulwarze Witosza. Na tym odcinku przejeżdżają po nim tramwaje linii 1, 12, 18 i 27, a za najbliższą przecznicą zamienia się w główny deptak stolicy. 

Pojazd jest już mocno nadgryziony „zębem czasu” – skorodowana zabudowa. Niestety nie zachowały się na nim żadne napisy informujące, że to Madara.



Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.

Madara-Liaz 110, СКГТ-Електротранспорт. Sofia, Bułgaria. Blog Transportowy.
Madara-Liaz 110 jako pogotowie techniczne trakcji tramwajowej, najprawdopodobniej własność firmy СКГТ-Електротранспорт. Ciężarówka zaparkowała na Bulwarze Witosza, obok imponującego budynku Sądu Miejskiego. 18.04.2026.


Model samochodu Madara-Liaz 110 ukazał się niedawno w bułgarskiej wersji serii wydawniczej „Kultowe ciężarówki z epoki PRL-u” („Легендарни камиони”). Co ciekawe, pojazd ten oznaczony jest jako typ 796, czyli funkcjonowało jeszcze jakieś inne, bułgarskie nazewnictwo licencyjnych modeli. Niestety nie znalazłem szczegółowych informacji. Na pewno pod nazwą Madara 201 (Мадара 201) funkcjonowała bułgarska wersja ciężarówki Avia.

Pogotowie techniczne podpisane jako pojazd „awaryjny” pojawiło się już w Blogu Transportowym. Był to GAZ 53 ze Lwowa, o którym pisałem tutaj.

Więcej wpisów z Sofii znajdziecie pod tagiem „Bułgaria”.



Blog Transportowy na Facebooku


poniedziałek, 5 stycznia 2026

Dni NATO 2022 Ostrawa (4) – Avia

 

Wracam do tematu Dni NATO 2022. Ostatnio prezentowałem dwa duże samoloty transportowe, które można było wówczas oglądać. Tu link do tego wpisu. Teraz pora na małą przerwę od pojazdów latających. 

Dni NATO to również możliwość zobaczenia różnego rodzaju ciężarówek, także o dość specyficznym zastosowaniu. Przykładem tego jest bohaterka niniejszego wpisu.

To Avia A31 będąca stałym elementem obsługi naziemnej na lotnisku w Ostrawie-Mošnovie. Pełni tam funkcję lotniskowego zasilacza naziemnego, czyli tak zwanego GPU (Ground Power Unit). W czeskiej terminologii wojskowej i lotniczej często nazywa się ją po prostu „pozemní zdroj” lub „agregát”. Innymi słowy to samobieżny agregat.

Jej zadaniem jest dostarczanie energii elektrycznej, bo samoloty na ziemi potrzebują prądu do działania systemów pokładowych (awionika, oświetlenie, klimatyzacja), a nie zawsze mogą korzystać z własnego generatora (APU), który zużywa paliwo lotnicze i generuje hałas. Dokładnie tak było w przypadku udostępnionego zwiedzającym potężnego Boeinga C-17A Globemaster III. To właśnie on był odbiorcą energii dostarczanej przez Avię.



Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.Avia A31, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.
Avia A31 z zabudową agregatu. Jako tło transportowy Boeing C-17A Globemaster III z armii USA. Nawierzchnia przy wylocie rur wydechowych agregatu jest dość mocno okopcona. 17.09.2022.


Z informacji znalezionych w Internecie wynika, że zabudowa ciężarówki skrywa silnik spalinowy (najprawdopodobniej marki Zetor), który napędza prądnicę generującą prąd o parametrach lotniczych: 115 V / 400 Hz (AC) oraz 28 V (DC). Na powyższych zdjęciach widać dwie rury wydechowe wychodzące z zabudowy, zatem ukryte są tam dwa silniki i najprawdopodobniej każdy z nich generuje inne napięcie.

Dodatkowo obok transportowego Boeinga stał inny agregat – brytyjskiej marki Houchin. Od roku 2018 jest to część spółki ITW GSE, której zadanie to „dostarczanie branży lotniczej najczystszych, najbardziej niezawodnych i najbardziej ekonomicznych systemów obsługi naziemnej” – cytat ze strony internetowej ITW GSE. Podano tam również, że: „Od 2018 roku sprzedajemy nasze produkty wyłącznie pod marką ITW GSE. Nazwa ta powstała w wyniku procesu konsolidacji marek, w ramach którego połączono dotychczasowe marki AXA Power, Hobart, Houchin, J&B Aviation i ITW GSE Military”.

Pokazany w Ostrawie agregat marki Houchin nie był samobieżny. To przyczepa.



Houchin, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.
Przyczepa-agregat nieistniejącej już marki Houchin. Obok Boeing C-17A Globemaster III, a w tle bombowiec B-52H Stratofortress. 17.09.2022.


Avia A31, Houchin, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, Houchin, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.

Avia A31, Houchin, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.Avia A31, Houchin, GPU (Ground Power Unit), Dni NATO. Blog Transportowy.
Avia A31 i Houchin obok Boeinga C-17A Globemaster III, a w tle oblegany przez tłumy zwiedzających Lockheed C-5M Super Galaxy. 


Kultowych ciężarówek czechosłowackiej produkcji na Dniach NATO 2022 było całkiem sporo. Przyznam wręcz, że nawet zbyt dużo, bo niekiedy brakowało mi już sił i chęci do ich dokumentowania. Nie były to już jednak Avie, tylko Tatry. Tatry, wszędzie Tatry. Pojawią się one dopiero w późniejszych odcinkach tego reportażu. W następnym wracam do tematu wielkich samolotów.


Tu link do pierwszej części relacji z Dni NATO 2022.



Wpisy poświęcone ciężarówkom


niedziela, 29 marca 2020

Avia odkurzacz do torowisk


Dawno już nie prezentowałem materiałów z wspaniałej imprezy zorganizowanej w Czechach z okazji 120-lecia komunikacji miejskiej w Ostrawie (13.09.2014) – tu przykładowy link do jednego z wpisów. Wracam zatem do tematu. Tym razem zajmę się jednym z kilku pokazanych pojazdów technicznych.

To pojazd wyjątkowy. Avia A31 z bardzo specjalistyczną zabudową do oczyszczania torowisk tramwajowych. Taki mobilny odkurzacz, który zasysa zanieczyszczenia, szczególnie z rowków szyn. 


Avia A31, DPO Ostrava

Avia A31, DPO Ostrava
Avia A31 na terenie warsztatów Martinov prezentuje swoje możliwości. Przyznam, że początkowo byłem przekonany, że to tradycyjna zamiatarka. Dopiero później okazało się, że jest odkurzaczem. W tle historyczne pojazdy pasażerskie. 13.09.2014.


Avia A31, DPO Ostrava

Avia A31, DPO Ostrava

Avia A31, DPO Ostrava

Avia A31, DPO Ostrava

Avia A31, DPO Ostrava

Avia A31, DPO Ostrava
Mobilny odkurzacz w całej okazałości. Nad każdą szyną ustawiona jest rura ssąca.


Oznaczona numerem taborowym 9254 Avia odkurzacz jeździła po całym terenie warsztatów Martinov, demonstrując w jaki sposób działa. Jeden z takich przejazdów udokumentowałem na poniższym nagraniu.




Niestety nie dotarłem do informacji, ile tego typu zabudów wykonano. Może to jakiś wynalazek miejscowych warsztatów naprawczych.

W roku 2019 Avia odkurzacz została zastąpiona nowym pojazdem. Więcej na jego temat napiszę w relacji z targów Czech Raildays 2019, którą już niedługo rozpocznę.


Wpisy poświęcone kolei

środa, 17 kwietnia 2019

Czech Raildays 2018 (6) – straż pożarna


Pierwszego dnia targów Czech Raildays 2018 w Ostrawie (czyli 19.06.2018) można było obejrzeć trzy wozy bojowe straży pożarnej. Jeden z nich był prezentowany dynamicznie, jako element pokazu ratownictwa – wypadek, zderzenie samochodu osobowego z wagonem cysterną. To Scania P450 z HZS SŽDC JPO Ostrava (Hasičská Záchranná Služba Správa Železniční Dopravní Cesty), czyli z zakładowej straży pożarnej SŽDC – podmiotu odpowiedzialnego za zarządzanie państwową siecią kolejową w Czechach. Odpowiednik Polskich Linii Kolejowych. 

Najprawdopodobniej Scania ta powstała w 2016 roku. Jej zabudowę specjalistyczną wykonała firma Kobit THZ. To czeski producent nadwozi strażackich z siedzibą w miejscowości Slatiňany (okolice Pardubic).


Scania P450, HZS SŽDC JPO Ostrava

Scania P450, HZS SŽDC JPO Ostrava

Scania P450, HZS SŽDC JPO Ostrava

Scania P450, HZS SŽDC JPO Ostrava
Scania P450 z HZS SŽDC JPO Ostrava już po zakończeniu pokazu ratownictwa.


Scania P450, HZS SŽDC JPO Ostrava
Dane techniczne Scanii - kartka je zawierająca była przyklejona do pojazdu.


Scania P450, HZS SŽDC JPO Ostrava
Scania P450 i brejlovec.


Drugi z pojazdów to także własność HZS SŽDC JPO Ostrava. Mercedes-Benz Unimog U4023, wóz ratownictwa technicznego. Zabudowę również wykonała firma Kobit THZ.


Mercedes-Benz Unimog U4023, HZS SŽDC JPO Ostrava

Mercedes-Benz Unimog U4023, HZS SŽDC JPO Ostrava

Mercedes-Benz Unimog U4023, HZS SŽDC JPO Ostrava

Mercedes-Benz Unimog U4023, HZS SŽDC JPO Ostrava
Mercedes-Benz Unimog U4023 z HZS SŽDC JPO Ostrava.


Mercedes-Benz Unimog U4023, HZS SŽDC JPO Ostrava
Również na Mercedesie przyczepiono kartkę z danymi technicznymi.


Moim zdaniem najciekawszym pojazdem straży pożarnej była odstawiona na samym końcu terenu ekspozycji Avia A31. Także z HZS SŽDC JPO Ostrava. Piękny klasyk z jednej strony został zasłonięty strażacką osobówką.


Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava

Avia A31, HZS SŽDC JPO Ostrava
Piękny klasyk, czyli Avia A31 z HZS SŽDC JPO Ostrava.


W następnym targowym wpisie z Ostrawy pokażę drugą z wystawionych lokomotyw. Jedyny elektrowóz. Tu link.


Blog Transportowy na Twitterze